ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΣΕΛΙΔΑ

Πεδία, κύματα, έργα και κεραίες (μέρος Β')

Λέγαμε πριν ότι η Γη, εκτός από βαρυτικό, γεννά και ηλεκτρομαγνητικό πεδίο. Αν, τώρα, το βαρυτικό πεδίο παρουσιάζει κάποιες μικρές διακυμάνσεις στην ομοιογένεια του, το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο της Γης (γεωμαγνητικό πεδίο) είναι πολύ πιο ευμετάβλητο και ασταθές, σε σημείο ώστε να αντιστρέφει τους πόλους του –που χονδρικά αντιστοιχούν στους γεωγραφικούς πόλους– κατά ακανόνιστες χρονικές περιόδους εκατοντάδων χιλιάδων ή και εκατομμυρίων ετών (http://en.wikipedia.org/wiki/Earth's_magnetic_field). Αυτή του η ανομοιογένεια αποτυπώνεται καθαρά σε όλους τους σχετικούς χάρτες:

Ο τρόπος δημιουργίας και τα ειδικά χαρακτηριστικά του γεωμαγνητικού πεδίου ξεφεύγουν από τη συζήτηση μας. Εκείνο που έχει σημασία για όσα μας απασχολούν εδώ είναι το γεγονός ότι σε πολλές περιοχές της Γης σημειώνονται μόνιμες γεωμαγνητικές διαταραχές. Τέτοιες περιοχές υπάρχουν και στην Ελλάδα. Για παράδειγμα, γνωστή και μελετημένη είναι η γεωμαγνητική διαταραχή στην περιοχή της Λεπτοκαρυάς ανατολικής Ροδόπης (https://www.researchgate.net/publication/254354168_Analysis_of_geomagnetic_field_anomalies_in_the_Leptokarya_area_NE_Greece).

Η εκδήλωση των τοπικών αυτών γεωμαγνητικών διαταραχών αποδίδεται σε μεγάλες συγκεντρώσεις ορυκτών με μαγνητική αγωγιμότητα. Στην περίπτωση της Λεπτοκαρυάς συγκεκριμένα, οι διαταραχές σχετίζονται με την ύπαρξη ενός στρώματος πυριγενούς πετρώματος διαστάσεων 20×8 χιλιομέτρων και πάχους έως 500 μέτρων. Η αιτία, λοιπόν, των γεωμαγνητικών διαταραχών είναι σε πολλές περιπτώσεις ανάλογη με εκείνη της πρόκλησης βαρυτικών διαταραχών Bouguer, για τις οποίες μιλήσαμε. Προσέξτε στον γεωμαγνητικό χάρτη της Λεπτοκαρυάς την ύπαρξη μικρών περιοχών, διαμέτρου ενός περίπου χιλιομέτρου ή και μικρότερης, που παρουσιάζουν σχετικά μεγάλη απόκλιση στις τιμές γεωμαγνητισμού σε σχέση με την ευρύτερη εστία της διαταραχής (οι περιοχές με ροζ ή κόκκινο χρώμα). Η γεωμαγνητική διαταραχή, δηλαδή, εύρους αρκετών χιλιομέτρων, δεν κατανέμεται ομοιόμορφα, αλλά μπορεί να παρουσιάζει εξάρσεις και υφέσεις ανά μερικές εκατοντάδες μέτρα.

Το μάγμα του πυρήνα της Γης αποτελεί τη βασικότερη εστία δημιουργίας του γήινου ηλεκτρομαγνητικού πεδίου. Το γεωμαγνητικό πεδίο, όμως, όπως και το βαρυτικό, εκτείνεται σε απόσταση πολλών χιλιάδων χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης, φτάνοντας και ξεπερνώντας κατά πολύ το ύψος της ιονόσφαιρας. Η ιονόσφαιρα αποτελεί ένα μανδύα της ανώτερης ατμόσφαιρας που, όπως φανερώνει η ονομασία, απαρτίζεται από ιόντα, δηλαδή από ηλεκτρικά φορτισμένα μόρια διαφόρων στοιχείων. Ο μανδύας αυτός περιβάλλει τη Γη και εκτείνεται σε μία ζώνη που ξεκινά από τα 70 και φτάνει στα 400 περίπου χιλιόμετρα από την επιφάνεια της. Οι ιδιότητες της ιονόσφαιρας είναι αρκετά περίπλοκες. Εκείνο που έχει σημασία για το θέμα μας είναι ότι, λόγω των ιόντων που την απαρτίζουν, η συγκεκριμένη ζώνη επηρεάζει και επηρεάζεται άμεσα από το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο της Γης. Επηρεάζεται, επίσης, άμεσα από τον Ήλιο και τα φορτισμένα σωματίδια που αυτός εκπέμπει στη Γη, φαινόμενο γνωστό ως «ηλιακός άνεμος» (http://www.spacetoday.org/SolSys/Sun/SolarIndicesFAQ.html). Ο ηλιακός άνεμος, ο αριθμός των ηλιακών κηλίδων, οι ηλιακές εκλάμψεις και άλλα ηλιακά φαινόμενα προκαλούν διαταραχές στη γήινη ιονόσφαιρα, και το σύνολο των εξωγενών αυτών παραγόντων που την επηρεάζουν αποδίδεται με τον όρο «Διαστημικός Καιρός – Space Weather». Επειδή, τώρα, η κατάσταση της ιονόσφαιρας είναι σημαντική για τις επίγειες και –κυρίως– τις δορυφορικές τηλεπικοινωνίες, ο Διαστημικός Καιρός παρακολουθείται συστηματικά από επίγειους ιονοσφαιρικούς σταθμούς παρατήρησης, αλλά και από δορυφόρους. Η NASA, για παράδειγμα, εκδίδει δελτίο Διαστημικού Καιρού με προειδοποιήσεις για τυχόν «γεωμαγνητικές καταιγίδες», το οποίο ενημερώνεται κάθε λίγα λεπτά – (https://www.swpc.noaa.gov/).

...ουφφφ... Από τους ηλιακούς ανέμους, καιρός να προσγειωθούμε επιτέλους στην Πεντέλη. Και ελπίζουμε τα όσα αναφέρθηκαν ως εδώ να βοηθήσουν ώστε κάποιες όψεις της όλης υπόθεσης να γίνουν καλύτερα αντιληπτές. Με βάση, λοιπόν, το περίεργο εκείνο δημοσίευμα από το οποίο ξεκινήσαμε την ιστορία αυτή, ας δούμε τώρα και τη συνέχεια της.

Το 1995 μετεγκαταστάθηκε στο λόφο Κουφό της Πεντέλης το «Ινστιτούτο ιονόσφαιρας και Φυσικής Διαστήματος» (είχε ιδρυθεί το 1955 ως «Ιονοσφαιρικό Ινστιτούτο», ενώ από το 2012 και μετά φέρεται ως τμήμα του «Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης» – ΙΑΑΔΕΤ). Με βάση, τώρα, το βεβαρυμμένο παρελθόν του βουνού όσον αφορά τη συσσώρευση τηλεπικοινωνιακών εγκαταστάσεων, αλλά και τα όσα αναφέρονταν σε εκείνο το δημοσίευμα, η ανάπτυξη ενός τέτοιου σταθμού συγκεκριμένα στην Πεντέλη μάς είχε κινήσει το ενδιαφέρον, καθώς υπήρχαν σκέψεις ότι μέρος της λειτουργίας του ίσως αφορούσε και κάτι πιο ειδικό. Όταν, λοιπόν, διαβάσαμε την έκθεση δραστηριοτήτων του ιονοσφαιρικού σταθμού για το έτος 2000, δε μας εξέπληξε το γεγονός ότι η λειτουργία του είχε επιχορηγηθεί από το NATO (αντίγραφο υπάρχει αρχειοθετημένο εδώ): «Η γενική εκτίμηση είναι ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες του Ινστιτούτου είναι αξιόλογες, παρόλο που τα συνολικά αποτελέσματα σε μερικά γνωστικά αντικείμενα αυτής της θεματικής περιοχής κρίνονται πιο ικανοποιητικά από άλλα. Η οργάνωση και επιτυχημένη πραγματοποίηση στην Ελλάδα ενός Workshop και ενός Advanced Study Institute (με σημαντική χρηματική επιχορήγηση από το NATO) στη θεματική αυτή περιοχή, αναμφίβολα πρέπει να θεωρηθεί μια διεθνής αναγνώριση για το Ινστιτούτο. Στο μέλλον χρειάζεται μια βελτίωση στην αναπτυξιακή δραστηριότητα και ιδίως στην πιο ενεργή συμμετοχή σε χρηματοδοτούμενα ερευνητικά και αναπτυξιακά προγράμματα.»

Πολύ πιο ενδιαφέρον ήταν το γεγονός ότι, σύμφωνα με την έκθεση δραστηριοτήτων, ο σταθμός λάμβανε επιχορήγηση από ένα χρηματοδοτικό πρόγραμμα του NATO υπό τη γενικόλογη περιγραφή: «"Impact on Ionosphere from Lower Atmosphere, Radioactive Pollution and Internal Earth Phenomena", NATO Science for Peace Call 2000. Project Director Dr Sergei Pulinets, Institute of Terrstrial Magnetism, Ionosphere and Radiowave Propagation, Russian Academy of Science, IZMIRAN. Συμμετέχοντες φορείς: 1) Ινστιτούτο Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (Δρ. Α. Μπελεχάκη, Team Leader) 2) Department of Aeronomy, National Institute of Geophysics, Rome (Dr Bruno Zolesi, Team Leader) Αιτούμενη χρηματοδότηση: 11.000.000 BEF.»

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα, λοιπόν, κατά την επίσημη περιγραφή του, στόχευε στο να μελετηθούν πιθανές επιδράσεις στην ιονόσφαιρα από συνθήκες της κατώτερης ατμόσφαιρας (Lower Atmosphere), ραδιενεργό μόλυνση (Radioactive Pollution) και φαινόμενα του εσωτερικού της Γης (Internal Earth Phenomena). Αναφέρεται, μάλιστα, στην ιστοσελίδα του ιονοσφαιρικού σταθμού Πεντέλης ότι ο σταθμός συμμετείχε στη συνέχεια και σε άλλα προγράμματα του ΝΑΤΟ, χρηματοδοτούμενος αναλόγως (http://www.iono.noa.gr/research/projects). Όσο για το ευρύτερο πρόγραμμα "NATO Science for Peace", αυτό είναι μακροπρόθεσμου χαρακτήρα και γενικής κατεύθυνσης, με γενικόλογη περιγραφή, χωρίς πολλές λεπτομέρειες (https://www.nato.int/en/about-us/organization/nato-structure/science-for-peace-and-security-hub). Πάντως, μέχρι κάποια εποχή τουλάχιστον, η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Τσεχία και η Τουρκία απολάμβαναν ειδικού χρηματοδοτικού καθεστώτος: «Funds may also be provided to NATO country participants mainly to cover travel and project-specific consumables – see also special arrangement for Czech Republic, Greece, Hungary, Poland and Turkey» (https://web.archive.org/web/20171129134146/https://www.courier-edu.ru/cour0004/1700.htm – ανάκτηση από Internet Archive).

Έτσι, μένουμε με εκείνο το «φαινόμενα του εσωτερικού της Γης» («internal earth phenomena») και τον Ρώσο διευθυντή του προγράμματος, προερχόμενο από το Ινστιτούτο Γεωμαγνητισμού, Ιονόσφαιρας και Διάδοσης Ραδιοκυμάτων της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών (Dr Sergei Pulinets, Institute of Terrstrial Magnetism, Ionosphere and Radiowave Propagation, Russian Academy of Science). Όμως, τι είδους φαινόμενα του εσωτερικού της Γης θα μπορούσαν να επηρεάζουν την ιονόσφαιρα;

Οι σεισμοί είναι γνωστό ότι προκαλούν διαταραχές του γεωμαγνητικού πεδίου, και κατ' επέκταση της ιονόσφαιρας. Αποκτά, λοιπόν, πρόσθετο ενδιαφέρον το γεγονός ότι το βουνό της Πεντέλης φιλοξενεί στο υπέδαφος του μία σεισμογενή εστία, η οποία μάλιστα έχει δώσει αρκετά ισχυρούς σεισμούς κατά το παρελθόν. Όπως αναφέρεται στο βιβλίο του Αρχιμανδρίτη της Μονής Πεντέλης, Τιμοθέου Κιλίφη, "Πεντέλη" (ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ): «Ο κύριος τεκτονικός άξονας της Πεντέλης συμπίπτει με τον μορφολογικό άξονά της και έχει διεύθυνση ΒΔ.–ΝΑ. Η Πεντέλη φιλοξενεί επίσης στην βόρεια παρυφή της μια σεισμική εστία, σε απόσταση 15–20 χιλιομέτρων βορειοανατολικά της Αθήνας, μεταξύ Κηφισιάς και Εκάλης, η οποία στο παρελθόν παρουσίασε έντονη δραστηριότητα και έδωσε τους σεισμούς της 15ης Σεπτεμβρίου 1952, του Φεβρουαρίου – Μαΐου 1953, της 4ης Ιανουαρίου και 23ης Ιουλίου 1956, καθώς και τους παλαιότερους σεισμούς της 18ης Οκτωβρίου 1923, της 17ης Φεβρουαρίου 1928 και της 15ης Ιουλίου 1931 .»

Παρά ταύτα, αν το ΝΑΤΟϊκό πρόγραμμα στο οποίο συμμετείχε ο σταθμός της Πεντέλης στόχευε στη διερεύνηση επιδράσεων στην ιονόσφαιρα από σεισμούς, κανείς θα περίμενε ότι αυτό θα αναγραφόταν σαφώς, και όχι υπό τον γενικόλογο όρο «φαινόμενα του εσωτερικού της Γης». Επιπλέον, εκείνο το «διάδοσης Ραδιοκυμάτων» στην ειδίκευση του Ρώσου επικεφαλής του προγράμματος οδηγεί σε διαφορετικές σκέψεις.

Ας δούμε, όμως, τα πράγματα υπό ελαφρώς διαφορετικό πρίσμα. Όσον αφορά το περίεργο εκείνο δημοσίευμα περί «μαγνητικού τούνελ», δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ούτε την ακρίβεια των γραφομένων του ανώνυμου συγγραφέα, ούτε την ακρίβεια των περιγραφών των δύο συζητητών που εμφανίζονται σε αυτό (η παλίρροια στο στενό του Ευρίπου δεν είναι μαγνητικό φαινόμενο, όπως αναφέρεται, αλλά καθαρά βαρυτικό). Σκεφτείτε, πάντως, πόσα τεχνικά λάθη θα περιείχε η συζήτηση δύο ανθρώπων σήμερα αν αυτοί συζητούσαν π.χ. για τη γεωθερμία. Κατ' αναλογία, θα έπρεπε κανείς να διαθέτει ειδικές γνώσεις προκειμένου να ακριβολογήσει συζητώντας για τις ιδιότητες ενός υποτιθέμενου γεωμαγνητικού διαύλου. Επιπλέον, καθώς η συζήτηση του αποσπάσματος φέρεται να έλαβε χώρα κάπου στις αρχές της δεκαετίας του 1970, τα αναφερόμενα σε αυτή δε θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα ακριβή, δεδομένου ότι οι επιστημονικές γνώσεις της εποχής γύρω από το γεωμαγνητισμό υπολείπονταν σημαντικά των σημερινών.

Στο σημείο αυτό, μία διευκρίνηση: ο χάρτης που συνόδευε το δημοσίευμα είναι ένας απλός χάρτης που απεικονίζει –όπως άλλωστε αναφέρεται στον υπότιτλο («χάρτης μαγνητικής χαρτογράφησης»)– τις γραμμές ίσης μαγνητικής απόκλισης του μαγνητικού πεδίου της Γης, και όχι την πορεία του υποτιθέμενου μαγνητικού διαύλου. Στην υποσημείωση διευκρινίζεται ότι οι γραμμές αυτές «αναφέρονται στα "μαγνητικά τούνελ"», όχι ότι αντιστοιχούν σε αυτά. Σημειώνεται, εξάλλου, επίσης ότι «Ένα απ' αυτά τρυπάει τη Γη καθέτως στη νοητή γραμμή Νέα Μάκρη – Βιρτζίνια των ΗΠΑ». Δε θα μπορούσε, λοιπόν, να απεικονίζεται στο χάρτη αυτό, που αφορά το υπέργειο μαγνητικό πεδίο, ένας υπόγειος γεωμαγνητικός δίαυλος.

Έτσι, ας κρατήσουμε ως υπόθεση την αναφορά περί γεωμαγνητικού διαύλου, τα άκρα του οποίου εντοπίζονται στη Virginia των ΗΠΑ και στην ευρύτερη περιοχή της Νέας Μάκρης. Το πώς θα μπορούσε αυτός να σχετίζεται με την ιονόσφαιρα θα το δούμε λίγο παρακάτω. Εφόσον, πάντως, ένας τέτοιος δίαυλος είναι πράγματι υπαρκτός, θα περίμενε κανείς την εκδήλωση ηλεκτρομαγνητικών/γεωμαγνητικών διαταραχών στα άκρα του, καθώς θα αποτελούσαν περιοχές εισόδου–εξόδου. Θα ήταν, λοιπόν, ενδιαφέρον αν στην Virginia των ΗΠΑ εκδηλώνονταν διαταραχές του είδους.

Εκδηλώνονται. Ο παρακάτω χάρτης αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης χαρτογράφησης, όπου απεικονίζεται η κατανομή του γεωμαγνητικού πεδίου ολόκληρης της Βόρειας Αμερικής (δημοσιεύεται στη διεύθυνση http://pubs.usgs.gov/sm/mag_map/mag_s.pdf).

Οι περιοχές με το ανοικτό ροζ χρώμα αντιστοιχούν σε σχετικά έντονες θετικές αποκλίσεις του γεωμαγνητικού πεδίου (+400 nanoTesla), ενώ αυτές με το σκούρο μπλε χρώμα, σε σχετικά έντονες αρνητικές αποκλίσεις (-300 nanoTesla). Οι μαύρες γραμμές παριστάνουν τα όρια μεταξύ πολιτειών, ενώ στο χάρτη έχουμε σημειώσει το Langley της Virginia, κοντά στο οποίο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, βρίσκεται το ένα άκρο του μαγνητικού διαύλου. Υπάρχει, λοιπόν, πράγματι μία γεωμαγνητική διαταραχή στο Langley –έδρα της CIA, υπενθυμίζουμε– μέρος μίας μεγάλης επιμήκους διαταραχής που εκτείνεται προς τα νοτιοδυτικά.

Αν προσέξατε, σε απόσταση 260 περίπου χιλιομέτρων δυτικότερα του Langley, στη Δυτική Virginia (West Virginia – αποτελεί ξεχωριστή πολιτεία από τη Virginia) εκδηλώνεται μία άλλη, ισχυρότερη γεωμαγνητική διαταραχή. Σύμφωνα, λοιπόν, με την Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία, στην ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Virginia εντοπίζεται, εκτός της γεωμαγνητικής, και μία βαρυτική διαταραχή – USGS Miscellaneous Investigations Series I-2364-H: Magnetic and Gravity Anomaly Maps of West Virginia.

Η εκδήλωση των διαταραχών αυτών αποδίδεται στην ύπαρξη μεγάλων κοιτασμάτων ορυκτών με αυξημένη πυκνότητα και μαγνητική αγωγιμότητα. Πρόκειται, δηλαδή, για μία από τις περιπτώσεις που συζητήσαμε πριν, όπου γεωμαγνητικές και βαρυτικές διαταραχές έχουν κοινή γενεσιουργό αιτία. Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι, όπως και στην περίπτωση της Λεπτοκαρυάς, ενώ η γεωμαγνητική διαταραχή της Virginia καταλαμβάνει γενικά πολύ μεγάλη έκταση, υπάρχουν επιμέρους εστίες που εκδηλώνονται μεμονωμένα, σε απόσταση μεταξύ τους.

Μία μικρή παρένθεση τώρα εδώ. Σύμφωνα με τους χάρτες, στην περιοχή του Huntington μεγιστοποιούνται τόσο η γεωμαγνητική όσο και η βαρυτική διαταραχή της Δυτικής Virginia (έχουμε σημειώσει τη θέση του στον βαρυτικό χάρτη). Είναι, λοιπόν, ενδιαφέρον ότι το Huntington βρίθει από διηγήσεις για UFO, παράξενα φώτα, ήχους κλπ. Ακόμη και πολύ πριν το ζήτημα των UFO λάβει δημοσιότητα, υπήρχαν σχετικές αναφορές για το συγκεκριμένο σημείο. Ο Charles Fort, για παράδειγμα, στο βιβλίο του "New Lands", είχε καταγράψει ήδη το 1916 δημοσιεύματα για παράξενα φώτα στο Huntington. Ενδιαφέρον είναι και το γεγονός ότι το βιβλίο του γνωστού ερευνητή John Keel "The Mothman Prophecies", το οποίο πραγματεύεται πολλαπλές περιπτώσεις θέασης μιας αλλόκοτης φτερωτής οντότητας, βασίστηκε σε αναφορές προερχόμενες από την πολιτεία της West Virginia (http://en.wikipedia.org/wiki/The_Mothman_Prophecies).

Τι σχέση θα μπορούσε να έχει μια τέτοια φτερωτή «οντότητα» με την Πεντέλη; Χμμ, κοιτάξτε, όλως παραδόξως, ίσως έχει. Για το θέμα έχουμε κάνει κάποιες νύξεις, ενώ σχετικές αναφορές υπήρχαν από παλιά, πολύ πριν το θόρυβο που έχει ξεσπάσει τα τελευταία χρόνια γύρω από το βουνό. Σε μία σχετική της μελέτη, η λαογράφος Αγγελική Τσεβά είχε καταγράψει κάποιες τέτοιες διηγήσεις των παλιών ρετσινάδων της Πεντέλης (ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ):

Ήθελαν να πουν κι άλλα τραγούδια μα κάτι τους σταμάτησε. Ακούστηκαν κάπου εκεί κοντά τους κλαρίνα, νταούλια, σαντούρια, γέλια λες και γινόταν κάποιο γλέντι.

Τέτοια όργανα και φωνές άκουγαν συχνά, όλα τα χρόνια μα κανένας δεν έβλεπε τίποτα.

Κι έλεγαν μόνοι τους. Χορεύουν τα αγερικά (οι νεράιδες – οι λάμιες). Μαζεύτηκαν οι άνθρωποί μας ο ένας κοντά στον άλλον και άρχισαν να συζητάνε για τα ανεξήγητα φαινόμενα που συνάντησαν στο βουνό της Πεντέλης.

Αρχίζει κάποιος. Πριν δύο μέρες πήγα στο Κατσουλέρθι για ρετσίνι. (Κατσουλέρθι είναι αρβανίτικη ονομασία ενός μυτερού βράχου κοντά στο Σανατόριο της Πεντέλης από το κατσούλα που θα πει κουκούλα).

Και συνεχίζει:

Πήγα πολύ πρωί. Είπα να κοιμηθώ λίγο μέχρι να χαράξει. Δεν θα 'χε περάσει πολύ ώρα και ξύπνησα από ένα νανούρισμα. Τότε αντίκρυσα μπροστά μου έναν πανύψηλο και ολόγυμνο άνδρα. Το μόνο που φορούσε ήταν ένα τεράστιο καπέλο που είχε σχήμα μανιταριού.

Σηκώθηκα και τότε αυτός έφυγε τρέχοντας μέσα στο δάσος, ουρλιάζοντας.

Η γυναίκα μου λέει κάποιος άλλος, χθες κατά τη μία το μεσημέρι πέρναγε μπροστά από το παλάτι της Δούκισσας. Παντού ερημιά. Είχε ένα περίεργο συναίσθημα φόβου.

Ξαφνικά βλέπει μπροστά της σε απόσταση περίπου 50 μέτρα ένα κοριτσάκι που δεν το 'κανε πάνω από δέκα χρόνια, να έρχεται προς το μέρος της.

Τα μαλλιά του ήσαν μακριά και τεντωμένα προς τα πάνω λες και κάποιος μαγνήτης τα τράβαγε.

Δεν πρόλαβε να ψάξει πολύ το θέμα και ένας ανεμοστρόβιλος τύλιξε το παιδί και χάθηκαν μαζί σ' ένα ερειπωμένο σπίτι που ήταν κάπου εκεί.

Θυμόμαστε, λέει κάποιος άλλος τον βλάχο που βόσκει εδώ στη Μεντέλη τα πρόβατα και που τον λένε τρελλό.

Θα σας πω εγώ γιατί τον λένε τρελλό!

Μια μέρα εκεί που έβοσκε τα πρόβατά του, βλέπει να κατεβαίνει από τον ουρανό ένα πολύ μεγάλο πράγμα σαν μανητάρι που είχε φώτα γύρω–γύρω, και να προσγειώνεται σε μικρή απόσταση μπροστά του.

Ανοιξαν κάτι πόρτες και βγήκαν δύο άνθρωποι που μοιάζανε με δύτες.

Του μιλήσανε λέει με τη σκέψη. Του ζήτησαν να πάει μαζί τους. Εκείνος όμως αρνήθηκε κι αυτοί έφυγαν λέγοντας πως θα ξανάρθουν.

Όπου τόλμησε να πει το περιστατικό τον είπαν τρελλό.

Μιας και το θέμα ανήκει σε μία διαφορετική κατηγορία εκδηλώσεων της Πεντέλης, κλείνουμε την παρένθεση αυτή εδώ, επιστρέφοντας στη βασική μας συζήτηση.

Είδαμε ότι το γεωμαγνητικό πεδίο παρουσιάζει σημαντική ανομοιογένεια, η οποία καταγράφεται σε όλους τους σχετικούς χάρτες. Και θεωρήσαμε ότι, αν ο μαγνητικός δίαυλος του δημοσιεύματος είναι υπαρκτός, στα δύο του άκρα θα ήταν αναμενόμενο να εκδηλώνονται σημαντικές γεωμαγνητικές αποκλίσεις. Είδαμε ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει όσον αφορά τη Virginia, όμως το γεγονός δε σημαίνει κατ' ανάγκη κάτι, δεδομένης της μεγάλης διακύμανσης του γεωμαγνητικού πεδίου. Εμείς ψάχνουμε για κάτι πιο ενδεικτικό. Ας αφήσουμε, λοιπόν, στο σημείο αυτό την ξενιτιά και ας επιστρέψουμε στα πάτρια εδάφη.

ΕΠΟΜΕΝΗ ΣΕΛΙΔΑ