Το ανατολικό άκρο του μαγνητικού διαύλου, σύμφωνα με την περιγραφή του δημοσιεύματος, εντοπίζεται κάπου κοντά στη Νέα Μάκρη και καταλαμβάνει έκταση «από μερικές εκατοντάδες μέτρα έως μερικά χιλιόμετρα», ανάλογη με εκείνη που καταλαμβάνουν οι συνήθεις εστίες γεωμαγνητικών διαταραχών. Η κορυφή της Πεντέλης απέχει οκτώ περίπου χιλιόμετρα από τη Νέα Μάκρη. Άσχετα, τώρα, με την ύπαρξη ή όχι μαγνητικού διαύλου, στην Πεντέλη υπάρχουν πολλές και σαφείς ενδείξεις για την εκδήλωση μίας εντυπωσιακής γεωμαγνητικής δραστηριότητας. Ας επιστρέψουμε, λοιπόν, στο βουνό.
Και κατ' αρχάς, ας μεταφερθούμε σε έναν λοφίσκο στους βορειοανατολικούς πρόποδες της Πεντέλης, ο οποίος –θα πρέπει να τονίσουμε– απέχει μόλις 4,5 χιλιόμετρα από το σημείο όπου βρισκόταν εγκατεστημένη η αμερικανική βάση της Νέας Μάκρης. Επί του λοφίσκου αυτού, λοιπόν, λειτουργούν οι εγκαταστάσεις του υπαγόμενου στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο «Κέντρου Δορυφόρων Διονύσου», με αντικείμενο, μεταξύ άλλων, «μελέτες του Γεωειδούς στον ελληνικό χώρο και των μεταβολών του γήινου πεδίου βαρύτητας».
Κατά λέξη, η συγκεκριμένη διατύπωση ήταν αναρτημένη στην παλιότερη ιστοσελίδα του σταθμού και αναπαράγεται στο αρχείο Excel της διεύθυνσης http://old.ntua.gr/officialLabs/6ATM-Labs.xls – καρτέλα 5, Κέντρο Διονύσου. Στη νεότερη ιστοσελίδα, παρέχονται πλέον πιο γενικές πληροφορίες: http://dionysos.survey.ntua.gr/dso/index_el/.
 |
 |
 |
|
Αριστερά και κέντρο: απόψεις από τις εγκαταστάσεις και την περιφραγμένη έκταση του Κέντρου Δορυφόρων Διονύσου. Δεξιά: η σήραγγα βαρυτομετρικών μετρήσεων. |
Τι σύμπτωση, ε; Και τι ακόμη μεγαλύτερη σύμπτωση αποτελεί το γεγονός ότι στις ίδιες εγκαταστάσεις, πάντα σε απόσταση 4,5 περίπου χιλιομέτρων από την πρώην βάση της Νέας Μάκρης –μπροστά στη θαλάσσια περιοχή της οποίας, σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα, εντοπίζεται το ένα άκρο του ηλεκτρομαγνητικού διαύλου– στεγάζεται και ο «Γεωμαγνητικός Σταθμός Πεντέλης», πρώην «Μαγνητικό Παρατηρητήριο Πεντέλης».
Το Μαγνητικό Παρατηρητήριο είχε συσταθεί το 1896 και στεγαστεί αρχικά στο λόφο των Νυμφών, δίπλα στο Εθνικό Αστεροσκοπείο, όπου διενεργούνταν μετρήσεις μέχρι το 1908. Το 1936 μεταφέρθηκε σε εγκαταστάσεις που δημιουργήθηκαν μεταξύ Μενιδίου και αεροδρομίου Τατοΐου, οι οποίες όμως καταστράφηκαν το 1941, κατά τη διάρκεια βομβαρδισμών του Β' Π.Π. Το 1958, το νέο πλέον Μαγνητικό Παρατηρητήριο εγκαταστάθηκε στο λόφο Κουφό της Πεντέλης, απ' όπου αργότερα, λόγω του μαγνητικού θορύβου που επέφερε στην περιοχή η οικιστική ανάπτυξη, μεταφέρθηκε στις βορειοανατολικές υπώρειες της Πεντέλης. Τον Οκτώβριο του 2011 ολοκληρώθηκε η μεταστέγαση των υπηρεσιών του από τον γεωμαγνητικό σταθμό του ΙΓΜΕ («Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών») στους χώρους του Κέντρου Δορυφόρων Διονύσου, οπότε επισήμως μετονομάστηκε αρχικά σε «Γεωμαγνητικός Σταθμός Αττικής (Διονύσου)», και έπειτα σε «Γεωμαγνητικός Σταθμός Πεντέλης», υπαγόμενο πλέον στην ΕΑΓΜΕ («Ελληνική Αρχή Γεωλογικών & Μεταλλευτικών Μελετών» – η τελευταία αυτή μεταστέγαση αφορούσε τις υπηρεσίες, και όχι τα ίδια τα μαγνητόμετρα, τα οποία βρίσκονται εγκατεστημένα σε ειδική σήραγγα, λίγες εκατοντάδες μέτρα μακρύτερα από τις κτιριακές εγκαταστάσεις του Κέντρου Δορυφόρων Διονύσου: https://eagme.gr/pages/h-ethnikh-spoydaiothta-toy-gewmagnhtikoy-stathmoy-pentelhs-ths-eagme).
Πρόκειται για ένα σταθμό ανάλυσης του γεωμαγνητικού πεδίου στην ευρύτερη περιοχή, ο οποίος, όπως και ο ιονοσφαιρικός σταθμός Πεντέλης, συνεργάζεται με κέντρα του εξωτερικού, ως μέρος διεθνούς δικτύου («INTERMAGNET»). Αξίζει να επισημάνουμε εδώ ότι, όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα του, ο Γεωμαγνητικός Σταθμός Πεντέλης «παραχωρεί επιλεγμένα στοιχεία σε ερευνητικές ομάδες π.χ. στην ψυχιατρική επιτροπή του Αιγινήτειου Νοσοκομείου, που αφορούσε την επίδραση των μεταβολών του μαγνητικού πεδίου στην έκκριση μελατονίνης, βασικής ορμόνης που επηρεάζει άμεσα την ψυχοσωματική συμπεριφορά του ανθρώπου». Και μία ακόμα σημείωση, για τη συνέχεια της συζήτησης: όπως περιγράφεται στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων για το έτος 2012, ο σταθμός διαθέτει όργανα για την ανίχνευση γεωμαγνητικών παλμών της μπάντας ULF («Ultra Low Frequencies» – «Υπερχαμηλές Συχνότητες»), καθώς και για την παρακολούθηση του γήινου μαγνητοτελλουρικού πεδίου (https://web.archive.org/web/20170601210016/http://www.space.noa.gr/welcome/isars_facilitiesGR.htm, https://web.archive.org/web/20150130105155/http://www.space.noa.gr/activities/documents/2012_ISARS_Annual_Report_Gr.pdf, σελ. 17 – ανακτήσεις από Internet Archive).
Παλιότερα, επί λειτουργίας του ως Μαγνητικό Παρατηρητήριο Πεντέλης, ο σταθμός δημοσίευε ημερήσιες γεωμαγνητικές μετρήσεις από την περιοχή (https://web.archive.org/web/20070703064304/http:/www.igme.gr/MAGNETIC.htm – ανάκτηση από Internet Archive). Οι μετρήσεις αυτές περιελάμβαναν βασικά την παράμετρο D (mean values of D), η οποία αφορά την κατεύθυνση του γεωμαγνητικού πεδίου, τη συνιστώσα Z (mean values of Z), η οποία αφορά την κάθετη ένταση του γεωμαγνητικού πεδίου, και τη συνιστώσα Η (mean values of Η), η οποία αφορά την οριζόντια ένταση του γεωμαγνητικού πεδίου. Η παράμετρος που αναφέρεται ως K Indices of H («Τιμές Κλίμακας Κ του Η») αφορά τη μεταβολή της έντασης της οριζόντιας συνιστώσας του γεωμαγνητικού πεδίου, καταταγμένη σε μία κλίμακα από το 0 έως το 9, όπου το 9 παριστάνει τη μέγιστη διαταραχή (300 nanoTesla), ενώ το 0 την ελάχιστη. Τέλος, η παράμετρος Rapid Variations of H, που σημαίνει «Απότομες Εναλλαγές του Η», αναφέρεται σε συγκεκριμένες ημερομηνίες, κατά τις οποίες η οριζόντια ένταση του γεωμαγνητικού πεδίου στην περιοχή του σταθμού παρουσίασε μεγάλες, απότομες μεταβολές. Για παράδειγμα, στις 27 Ιουλίου του 2004, και συγκεκριμένα γύρω στις 12:00 το μεσημέρι ώρα Greenwich (γίνονται 8 μετρήσεις ανά 3 ώρες κάθε 24ωρο, ξεκινώντας από τις 0:00 τα μεσάνυχτα ώρα Greenwich), καταγράφηκε μία διαταραχή της έντασης της οριζόντιας συνιστώσας του γεωμαγνητικού πεδίου κλίμακας 7, συνθήκες δηλαδή που αντιστοιχούν σε σφοδρή γεωμαγνητική καταιγίδα (https://web.archive.org/web/20070701170609/http://www.igme.gr/gf/0704k.htm – ανάκτηση από Internet Archive).
|
Ionospheric Condition – Κατάσταση ιονόσφαιρας |
K index – Κλίμακα Κ |
|
Quiet – Ήρεμη |
0–1 |
|
Unsettled – Διαταραγμένη |
2 |
|
Active – Ενεργή |
3 |
|
Minor Storm – Ήπια Καταιγίδα |
4 |
|
Major Storm – Ισχυρή Καταιγίδα |
5 |
|
Severe Storm – Σφοδρή Καταιγίδα |
6–9 |
|
Διεθνής αξιολόγηση της κλίμακας Κ (K index) – http://www.dxmaps.com/propindex.html |
Τώρα, μιας και το πιο ενδιαφέρον κομμάτι ξεκινάει λίγο παρακάτω, ας ξεκαθαρίσουμε λίγο τα πράγματα πριν προχωρήσουμε.
Οι γεωμαγνητικές καταιγίδες, όπως είπαμε και πριν, προκαλούνται βασικά από την ηλιακή δραστηριότητα, η οποία επηρεάζει την κατάσταση της ιονόσφαιρας, που με τη σειρά της διαταράσσει την κατάσταση του γεωμαγνητικού πεδίου. Εξ ορισμού, άλλωστε, ο δείκτης «K index – κλίμακα Κ» αναφέρεται σε επιδράσεις του γεωμαγνητικού πεδίου μέσω της ιονόσφαιρας, προερχόμενες συγκεκριμένα και αποκλειστικά από την ηλιακή δραστηριότητα. Και, για να θυμηθούμε όσα λέγαμε στην αρχή της ενότητας, διαταραχές του γεωμαγνητικού πεδίου κλίμακας 5 και άνω συνεπάγονται συνήθως κακές συνθήκες εκπομπής–λήψης ραδιοκυμάτων.
Μέχρι εδώ, λοιπόν, έχουμε δει ότι το Μαγνητικό Παρατηρητήριο Πεντέλης κατέγραφε πολλές φορές κάθε χρόνο συνθήκες γεωμαγνητικής καταιγίδας κλίμακας 5 και άνω, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις είχαν καταγραφεί γεωμαγνητικές καταιγίδες κλίμακας ακόμη και 8 (15 Ιουλίου 2000, 17 Σεπτεμβρίου 2000, 31 Μαρτίου 2001, 6 και 24 Νοεμβρίου 2001, 30 Οκτωβρίου 2003 – τις μετρήσεις μπορεί κανείς να ελέγξει στη σχετική διεύθυνση του Internet Archive που παραθέσαμε, ενώ μετρήσεις για το διάστημα 2003–2023, αλλά σε βασική, ανεπεξέργαστη μορφή υπάρχουν αναρτημένες και στη διεύθυνση https://www.earthquakeprediction.gr/Earth's%20magnetic%20field%20data%20files.htm). Καταιγίδες κλίμακας 8 καταγράφονται σπανίως σε παγκόσμιο επίπεδο, συνεπάγονται δε συνήθως συνθήκες «black out» όσον αφορά τη διάδοση ραδιοκυμάτων ορισμένων συχνοτήτων.
Η πιο εντυπωσιακή και σημαντική, όμως, άποψη της «μαγνητικής» Πεντέλης έγκειται αλλού. Και είναι ενδιαφέρον το πώς μερικές φορές τα κομμάτια του πάζλ μιας ευρύτερης εικόνας βρίσκονται διασκορπισμένα σε διαφορετικά σημεία. Στη διεύθυνση https://web.archive.org/web/20070205005412/http://www.cosis.net/abstracts/EAE03/13108/EAE03-J-13108.pdf, λοιπόν, περιγράφονται τα συμπεράσματα μίας επιστημονικής μελέτης που είχε δημοσιευτεί το 2003, σχετικά με το κατά πόσο οι διαταραχές του γεωμαγνητικού πεδίου, όχι απλώς προηγούνται, αλλά μπορούν και να πυροδοτούν σεισμικές δονήσεις (η διεύθυνση παραπέμπει σε στιγμιότυπο του Internet Archive – αντίγραφο υπάρχει αρχειοθετημένο εδώ).
Ακολουθεί η μετάφραση από τα αγγλικά των συμπερασμάτων της μελέτης αυτής:
Τα τελευταία χρόνια έχει υποδειχθεί ότι οι 24ωρες διακυμάνσεις του γεωμαγνητικού πεδίου συμβαδίζουν σε σημαντικό βαθμό με τις 24ωρες διακυμάνσεις που αφορούν στη σεισμική δραστηριότητα. Αυτός ο συσχετισμός έχει βρεθεί ότι ισχύει σε παγκόσμια κλίμακα, και ένα θεωρητικό μοντέλο για την εξήγηση του έχει προταθεί από τους Duma και Ruzhin. Στο θεωρητικό αυτό μοντέλο διατυπώνεται η άποψη πως δίνες ρεύματος, προκαλούμενες από τη διακύμανση Sq (24ωρη διακύμανση της ιονοσφαιρικής δραστηριότητας, οφειλόμενη στην περιστροφή της Γης γύρω από τον άξονα της και την επακόλουθη διακύμανση της έκθεσης της ιονόσφαιρας στον Ήλιο – κύκλος ημέρας/νύχτας) στο στρώμα της λιθόσφαιρας, καθώς μετακινούνται κατά μήκος της οριζόντιας συνιστώσας του γεωμαγνητικού πεδίου δημιουργούν μια ροπή δύναμης, που προστιθέμενη στο τεκτονικό φορτίο των πετρωμάτων μπορεί να συντείνει ώστε να πυροδοτηθούν συνθήκες αστάθειας σε τεκτονικά ρήγματα που βρίσκονται κοντά στο όριο κατάρρευσης τους.
Αυτός ο συσχετισμός έχει ελεγχθεί λεπτομερώς με τη σύγκριση σεισμικών δεδομένων από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και γεωμαγνητικών δεδομένων από το Μαγνητικό Παρατηρητήριο Πεντέλης, το οποίο λειτουργεί υπό την αιγίδα του ΙΓΜΕ. Στην ανάλυση αυτή ελήφθησαν αποκλειστικά υπόψη σεισμικά και μαγνητικά δεδομένα που συνέπιπταν χρονικά.
Γενικά, φαίνεται να υφίσταται μια χρονική ταύτιση στη διακύμανση μεταξύ 24ωρης σεισμικής δραστηριότητας και 24ωρης διακύμανσης Sq (ιονοσφαιρικής διακύμανσης). Αυτός ο χρονικός συσχετισμός είναι εντονότερος στη «γειτονιά» του Μαγνητικού Παρατηρητηρίου Πεντέλης και εξασθενεί γοργά με την αύξηση της απόστασης απ' αυτό· ο βέλτιστος συσχετισμός παρατηρείται εντός ακτίνας 250 χιλιομέτρων από την Πεντέλη. Το γεγονός αυτό υποδεικνύει πως ο όλος αυτός μηχανισμός σκανδάλης έχει μια σαφή εξάρτηση από το γεωγραφικό πλάτος, ενδεχομένως επακόλουθη της ανάλογης εξάρτησης των διακυμάνσεων Sq (ιονοσφαιρικών 24ωρων διακυμάνσεων) από το γεωγραφικό πλάτος. Ο συσχετισμός αυτός εξακολουθεί να ισχύει και όταν τα σεισμικά δεδομένα διαχωρίζονται σε επιμέρους τάξεις μεγέθους, όμως το στατιστικό δείγμα για δονήσεις μεγαλύτερου μεγέθους (Μ>5,5) είναι πολύ μικρό ώστε να εξαχθεί κάποιο ασφαλές συμπέρασμα γι' αυτές. Αν γενεσιουργός αιτία είναι πράγματι ο μηχανισμός Duma–Ruzhin, η στατιστική ανάλυση δείχνει ότι αυτός ο μηχανισμός σκανδάλης για την πρόκληση σεισμών είναι σχετικά σπάνιος, όμως και πάλι, στατιστικά, περισσότερες σεισμικές δονήσεις θα τείνουν να σημειώνονται κατά τις ώρες του 24ωρου που η ιονοσφαιρική διακύμανση είναι περισσότερο έντονη (μεσημέρι και μεσάνυχτα).
Απροσδόκητες συναθροίσεις σεισμικών δονήσεων ανάλογα με την ώρα της ημέρας παρατηρούνται επίσης. Για παράδειγμα, φαίνεται να υπάρχει μια υπέρμετρη συγκέντρωση σεισμικών δονήσεων μεταξύ 19:00 και 21:00, άσχετα με το μέγεθος της δόνησης και με την εποχή του έτους. Δεν υπάρχει ακόμη σαφής εξήγηση για τα φαινόμενα αυτά, και όπως δείχνει μια πρώτη ανάλυση τα φαινόμενα αυτά δεν μπορούν να συσχετιστούν άμεσα με τις διακυμάνσεις που οφείλονται στις παλιρροϊκές επιδράσεις Γης–Σελήνης.
Αν ισχύει, ο μηχανισμός Duma – Ruzhin θα ήταν αναμενόμενο να προκαλεί μια εποχιακή διακύμανση στην εκδήλωση σεισμικών δονήσεων, δεδομένου ότι και οι διακυμάνσεις στην κατάσταση της ιονόσφαιρας είναι πιο έντονες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού (μεγαλύτερη διάρκεια ημέρας → μεγαλύτερη έκθεση της ιονόσφαιρας επάνω από ένα τόπο στις ηλιακές επιδράσεις → πιο έντονη διακύμανση της κατάστασης της). Αυτό ισχύει σε γενικές γραμμές όσον αφορά τα σεισμικά δεδομένα από το χώρο της Ελλάδας.
Οι έρευνες έχουν τώρα επεκταθεί σε δεδομένα που προέρχονται από το εξωτερικό, και μια πρώτη ανάλυση των δεδομένων αυτών δείχνει ανάλογα μοτίβα συσχετισμού μεταξύ 24ωρης ιονοσφαιρικής διακύμανσης και διακύμανσης της σεισμικής δραστηριότητας.
Ως ένα πρώτο (αλλά ασφαλώς όχι καταληκτικό) συμπέρασμα, φαίνεται ότι το μοντέλο Duma–Ruzhin μπορεί να έχει ισχύ, στην περιοχή της Ελλάδας τουλάχιστον, και μπορεί να συνιστά έναν επιπρόσθετο και ευλογοφανή μηχανισμό πρόκλησης σεισμών. Το γεγονός αυτό υποδεικνύει με τη σειρά του ότι η σεισμική δραστηριότητα διαμορφώνεται από αρκετούς, ενδεχομένως αλληλεπιδρώντες παράγοντες, η φυσική των οποίων δεν είναι ακόμα επαρκώς κατανοητή και χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.
Προηγουμένως μιλήσαμε για τη σεισμογενή εστία της Πεντέλης. Είδαμε επίσης ότι στο Μαγνητικό Παρατηρητήριο Πεντέλης καταγράφονται αρκετές φορές κάθε χρόνο έντονες διακυμάνσεις του γεωμαγνητικού πεδίου. Τώρα, στην παραπάνω μελέτη, πληροφορούμαστε πως, έπειτα από επιστημονική έρευνα, βρέθηκε ότι συγκεκριμένα στην περιοχή της Πεντέλης («Αυτός ο χρονικός συσχετισμός είναι εντονότερος στη «γειτονιά» του Μαγνητικού Παρατηρητηρίου Πεντέλης και εξασθενεί γοργά με την αύξηση της απόστασης απ' αυτό») οι διακυμάνσεις του γεωμαγνητικού πεδίου, όχι απλώς σχετίζονται, αλλά φαίνεται να προκαλούν σεισμικές δονήσεις· και ότι σαν πιθανός μηχανισμός πρόκλησης θεωρείται η δημιουργία ηλεκτρομαγνητικών δινών στο στρώμα της λιθόσφαιρας, αρκετά ισχυρών ώστε δυνητικά να οδηγούν σε αστάθεια σεισμογενή ρήγματα. Στα συμπεράσματα της μελέτης διατυπώνεται σαφώς ότι «στην ανάλυση αυτή ελήφθησαν αποκλειστικά υπόψη σεισμικά και μαγνητικά δεδομένα που συνέπιπταν χρονικά». Αναφέρεται, λοιπόν, μία παράδοξη αύξηση των σεισμικών δονήσεων σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, άσχετα με την εποχή του έτους. Και σημειώνεται πως το γεγονός αυτό δεν μπορεί να εξηγηθεί βάσει του πιθανολογούμενου μηχανισμού (μηχανισμός Duma–Ruzhin), καθώς αυτός «θα ήταν αναμενόμενο να προκαλεί μια εποχιακή διακύμανση στην εκδήλωση σεισμικών δονήσεων».
Το πράγμα προχωράει ακόμη πιο πέρα. Γιατί, σύμφωνα με τα αποτελέσματα μίας άλλης μελέτης –και είναι από μόνο του ενδιαφέρον το πόσες τελικά γεωηλεκτρικές μελέτες έχουν διενεργηθεί σε σχέση με το βουνό της Πεντέλης– το πεντελικό μάρμαρο διαθέτει πιεζοηλεκτρικές ιδιότητες, δηλαδή αποδίδει ηλεκτρικά φορτία όταν υποβάλλεται σε συνθήκες αυξημένου τεκτονικού φόρτου, όπως αυτές που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια σεισμικών δονήσεων. Και είδαμε ότι στο βουνό σημειώνονται διαρκώς τέτοιες μικροδονήσεις (η μελέτη είχε δημοσιευτεί το 2003 και φιλοξενείται στη διεύθυνση http://www.nat-hazards-earth-syst-sci.net/3/243/2003/nhess-3-243-2003.pdf, ενώ αντίγραφο της υπάρχει αρχειοθετημένο εδώ).
Όλα τα παραπάνω στηρίζονται, όχι σε εικασίες, αλλά σε επιστημονικά τεκμηριωμένα, μετρήσιμα δεδομένα και αναλύσεις αυτών.
Κινούμενες ηλεκτρομαγνητικές δίνες στην Πεντέλη... Αλήθεια, δεν είναι ενδιαφέρον ότι η όλη ιστορία της Πεντέλης ξεκίνησε το 1969 έπειτα από πληροφορίες περί ύπαρξης «κινούμενων μαγνητικών πηγών» στην περιοχή της σπηλιάς (ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ);
Κάποιο μέλος της ΕΠΕΑΝ, χημικός νομίζω, ο οποίος εργαζόταν ή εκπαιδευόταν στον "Δημόκριτο", μας έφερε την πρώτη ενδιαφέρουσα πληροφορία. Δε θυμάμαι αν προερχόταν από τον "Δημόκριτο" σαν υπηρεσία, ή απλώς από άτομα που δούλευαν εκεί, αλλά έτσι κι αλλιώς δεν είχε σημασία. Αυτό που είχε σημασία είναι ότι μας δινόταν η πρώτη ευκαιρία για μια οργανωμένη επιτόπια έρευνα. Σύμφωνα με τον πληροφοριοδότη μας, στην περιοχή της Σπηλιάς είχαν παρατηρηθεί "κινούμενες μαγνητικές πηγές", ή κάτι σχετικό, καθώς και ακαθόριστα οπτικά φαινόμενα που θα μπορούσαν να σχετίζονται με ΑΤΙΑ.
Αλλά, πώς δημιουργούνται οι ηλεκτρομαγνητικές αυτές δίνες; Και πώς οι διακυμάνσεις του σχετικά ασθενούς μαγνητικού πεδίου της Γης θα μπορούσαν να απελευθερώνουν την τεράστια ενέργεια που απαιτείται προκειμένου να πυροδοτούνται σεισμοί; Οι τεχνικότητες του όλου θέματος περιγράφονται στη διεύθυνση https://www.researchgate.net/publication/29630211_Diurnal_changes_of_earthquake_activity_and_geomagnetic_Sq-variations (αντίγραφο υπάρχει αρχειοθετημένο εδώ). Στην εργασία αυτή εξηγείται το πώς οι διαταραχές του γεωμαγνητικού πεδίου, σε κάποιες περιπτώσεις, δε συνιστούν επακόλουθο των σεισμικών δονήσεων, αλλά γενεσιουργό αιτία. Αναλύεται επίσης το πώς οι διακυμάνσεις του ήπιου γεωμαγνητικού πεδίου μπορούν να δημιουργήσουν στη λιθόσφαιρα πανίσχυρες ηλεκτρομαγνητικές δίνες, έντασης πολλών δεκάδων χιλιάδων Ampere.
Ας ξεφύγουμε, όμως, από τις πολλές και περίπλοκες τεχνικότητες. Ούτως ή άλλως, τα θέματα της σεισμικής δραστηριότητας και του γεωμαγνητισμού απέχουν από το να χαρακτηριστούν πλήρως κατανοητά. Ας κρατήσουμε, λοιπόν, μόνο τα ευρέως αποδεκτά, τεκμηριωμένα συμπεράσματα και μετρήσεις. Και πάλι, το θέμα για το οποίο συζητάμε είναι ιδιαίτερα δαιδαλώδες. Αυτό εξηγεί την ελαφρά χαοτικότητα της παρούσας ενότητας, καθώς και τις συνεχείς παραπομπές.
Στην τελευταία εργασία που αναφέραμε γίνεται λόγος για τα λεγόμενα τελλουρικά ρεύματα. Πρόκειται για ηλεκτρικά ρεύματα που επάγονται από μεταβολές του γήινου μαγνητικού πεδίου, οι οποίες συνδέονται με διεργασίες στην ιονόσφαιρα. Τα ρεύματα αυτά διατρέχουν υπογείως τη Γη –φτάνοντας, ανάλογα με τη σύσταση του υπεδάφους, και πολύ κοντά στην επιφάνεια– ενώ η ηλεκτρική τους ένταση μπορεί να ανέρχεται σε χιλιάδες Ampere. Παρότι οι ιδιότητες τους δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως, τα τελλουρικά ρεύματα θεωρούνται υπεύθυνα για πλήθος φυσικών φαινομένων, ενώ κατά καιρούς έχουν συσχετιστεί και με φαινόμενα που θα χαρακτηρίζονταν παραφυσικά. Για όλα τα παραπάνω υπάρχουν πολυάριθμες καταγραφές, πληροφορίες και αναλύσεις (ενδεικτικά: https://encyclopedia.thefreedictionary.com/telluric%20current). Εκείνο που έχει σημασία για το θέμα μας, και για τον υποτιθέμενο μαγνητικό δίαυλο της Πεντέλης ειδικότερα, είναι το γεγονός ότι τα τελλουρικά ρεύματα συνοδεύονται από ηλεκτρομαγνητικές διαταραχές Εξαιρετικά Χαμηλών Συχνοτήτων (Extremely Low Frequencies – ELF). Και τα κύματα των συχνοτήτων αυτών, εκτός του ότι συγκεντρώνουν μερικές πολύ ενδιαφέρουσες ιδιότητες, φαίνεται να διατηρούν μία ιδιαίτερη σχέση με την Πεντέλη.
|
|
|
