ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΣΕΛΙΔΑ

Η αδελφότητα της σπηλιάς (μέρος Ε')

Είπαμε πριν ότι το πιθανότερο είναι τα τούνελ της σπηλιάς να είχαν φραχθεί κατά τόπους από παλιά, ασχέτως των στρατιωτικών έργων. Μιας και βρισκόμαστε στο τούνελ της «λιμνούλας», το οποίο είναι και το μόνο αξιόλογο που έχει απομείνει προσβάσιμο σήμερα, ας δούμε μερικά στοιχεία που στηρίζουν την άποψη αυτή.

Κατ' αρχάς, θα πρέπει να τονιστεί ότι το συγκεκριμένο τούνελ είναι φυσικό, εκτός του τελικού τριγωνικού τμήματος, το οποίο δείχνει να έχει διαμορφωθεί τεχνητά –λαξευτεί ουσιαστικά– μάλλον κατά διεύρυνση προϋπάρχοντος φυσικού ανοίγματος. Παρατηρώντας κανείς τα τοιχώματα του, διαπιστώνει χαρακτηριστικά τόσο καρστικοποίησης όσο και κατακρημνισιγενή. Δηλαδή, ενώ το βασικό κοίλωμα φαίνεται να έχει δημιουργηθεί από τη διαβρωτική δράση του νερού στο ασβεστολιθικό πέτρωμα, καθ' όλο το εσωτερικό απαντώνται μεγάλοι όγκοι βράχου αποκολλημένοι και σφηνωμένοι μεταξύ τους.

Σε κάποιο σημείο της οροφής, μάλιστα, ένα κομμάτι κορμού πεύκου έχει εγκλωβιστεί –ποιος ξέρει πώς και από πότε– ανάμεσα στους βράχους.

Το τι προκάλεσε την κατακρήμνιση των βράχων στο εσωτερικό του τούνελ δεν είναι σαφές. Θα μπορούσε να πρόκειται για μια αυτόματη κατολίσθηση ή καθίζηση του εδάφους. Ίσως, πάλι, υπεύθυνος να ήταν κάποιος σεισμός του παρελθόντος. Ας μην ξεχνάμε ότι ο ορεινός όγκος της Πεντέλης επικάθεται μίας σεισμογενούς εστίας, η οποία έχει κατά καιρούς πυροδοτήσει αρκετά ισχυρές δονήσεις. Από την άλλη, δεν αποκλείεται η κατακρήμνιση των βράχων να οφείλεται και σε ανθρώπινη παρέμβαση, π.χ. κάποια ανατίναξη.

Τώρα, θυμάστε που λέγαμε πριν ότι το «νεοανακαλυφθέν πηγάδι» του δημοσιεύματος είχε ανακαλυφθεί μόλις το 1935; Νομίζετε ότι ακόμη και σήμερα, στο χιλιοεξερευνημένο πια κοίλωμα της σπηλιάς, δεν υπάρχουν ανοίγματα των οποίων την ύπαρξη αγνοούν οι περισσότεροι απ' όσους έχουν ερευνήσει το χώρο;

Ας δούμε κάποιες φωτογραφίες από μία επίσκεψη μαζί με τον «ΓεωσκόποΣ» στο τούνελ της «λιμνούλας».

Αμέσως πριν το τελικό τριγωνικό τμήμα, λοιπόν, σχηματίζεται ένας ευρύχωρος θάλαμος, ύψους τεσσάρων περίπου μέτρων. Ψηλά στην οροφή του, υπάρχει ένα άνοιγμα που οδηγεί σε ένα άλλο, ευθύγραμμο τούνελ.

Στην πορεία, συναντάμε ένα χαραγμένο σύμβολο, καθώς και το σπάγκο που άφησαν πίσω τους κάποιοι.

Λίγο πιο πέρα, μετά από διαδρομή 8–10 μέτρων, η συνέχεια του τούνελ προς τα εμπρός φράσσεται από χώμα και πέτρες.

Ένα παρακλάδι προχωράει λίγα μέτρα προς τα αριστερά. Εκεί βρίσκεται παρατημένο ένα δοκάρι, από εκείνα που παλιότερα είχαν χρησιμοποιηθεί για την υποστύλωση των εκκλησιδίων της σπηλιάς.

Παραδίπλα, μία κάθετη οπή από γεωτρύπανο, υπόλειμμα των έργων του 1977, υπενθυμίζει τις παρεμβάσεις της περιόδου.

Σημειωτέον ότι πάνω από το τούνελ δε βρίσκεται το κοίλωμα της σπηλιάς αλλά συμπαγής βράχος, ο οποίος σχηματίζει το αριστερό τοίχωμα της σπηλιάς και φτάνει μέχρι τριάντα μέτρα ψηλότερα. Το γεωτρύπανο, λοιπόν, που στήθηκε για τη διάνοιξη της οπής θα πρέπει να είχε διατρητική εμβέλεια άνω των τριάντα μέτρων.

Παρεμπιπτόντως, ένα απαραίτητο σχόλιο, εν είδει διαλείμματος στο σημείο αυτό.

Το θέμα της Πεντέλης έχει υποφέρει αρκετά από τη δράση διαφόρων, οι οποίοι, μέσα από μια σύμμειξη χονδροειδούς άγνοιας και –το χειρότερο– σκόπιμης μυθοπλαστικής παραποίησης, έχουν δημιουργήσει μια απόπνοια γελοιότητας γύρω από αυτό, ως αποτέλεσμα της ανάγκης τους για προώθηση όλο και πιο «μυστηριωδών μυστηρίων». Και τι δεν έχουμε ακούσει για την υποτιθέμενη πορεία και κατάληξη των τούνελ της σπηλιάς... Ήμασταν οι πρώτοι που σχολιάσαμε το φαινόμενο, και εδώ δεν έχουμε να προσθέσουμε τίποτα περισσότερο. Υπάρχει, όμως, και η άλλη όψη του νομίσματος της ανοησίας.

Προ ετών είχαμε ξεφυλλίσει δύο βιβλία που υποτίθεται ότι στόχευαν στο να βάλουν τα πράγματα στη θέση τους, καταρρίπτοντας τους διάφορους μύθους γύρω από την Πεντέλη. Θα ήταν χρήσιμο αν οι συγγραφείς τους κινούνταν προς την κατεύθυνση αυτή με διάθεση αντικειμενικότητας, βασιζόμενοι στην παράθεση κάποιας μορφής έρευνας και ασκώντας κριτική σε θέματα με τα οποία έχουν πραγματικά ασχοληθεί και γνωρίζουν. Αντί γι' αυτό, διαπιστώσαμε για μία ακόμα φορά πόσο συχνά η υπερβολική σοβαροφάνεια στερείται αντικρίσματος. Οι συγγραφείς, επικαλούμενοι τη σπηλαιολογική τους έρευνα και με ύφος δηκτικό, στηλίτευαν «τους ανόητους που υποστηρίζουν την πιθανότητα ύπαρξης κατά το παρελθόν ανοιγμάτων στη σπηλιά προς εκτεταμένο δίκτυο τούνελ», παραθέτοντας μάλιστα και «ντοκουμέντα». Μεταξύ των ντοκουμέντων αυτών περιλαμβάνονταν και κατόψεις του τούνελ της «λιμνούλας», το οποίο υποτίθεται ότι είχαν εξερευνήσει ενδελεχώς. Όπως ήταν αναμενόμενο, η διακλάδωση των προηγούμενων φωτογραφιών δε σημειωνόταν πουθενά, παρά την «ενδελεχή εξερεύνηση». Αναρωτιέται κανείς, αν στον συγκεκριμένο και περιορισμένο χώρο του τούνελ της «λιμνούλας» διαφεύγουν ανοίγματα όπως το παραπάνω, και μάλιστα από ανθρώπους που προσπαθούν, ακριβώς, να αντικρούσουν το ενδεχόμενο ύπαρξης αγνώστων ανοιγμάτων στην παλιά σπηλιά, πόσο αξιόπιστα μπορεί να είναι τα συμπεράσματα της όποιας έρευνας; Και πόσα άλλα ανοίγματα και διακλαδώσεις της σπηλιάς θα μπορούσαν να είχαν διαφύγει από τους κατά καιρούς ερευνητές της;

Εντύπωση μας είχε κάνει η εμπάθεια και η χλευαστική διάθεση που απέπνεε ιδιαίτερα το ένα από τα δύο πονήματα. Ο συγγραφέας του δήλωνε στον πρόλογο πως «αντίθετα με όσα υποστηρίζουν διάφοροι, εκείνος είχε μελετήσει εξονυχιστικά το θέμα της Πεντέλης, και μέσα σε διακόσιες μόλις σελίδες είχε διαφωτίσει τη συντριπτική πλειοψηφία των πτυχών του» (sic). Με στόμφο επαΐοντα που σχολιάζει ανοησίες, κατακεραύνωνε όλους όσους μιλούν για την εκδήλωση παράδοξων φαινομένων στην Πεντέλη, για την ύπαρξη παλαιότερα εκτεταμένων τούνελ με αφετηρία τη σπηλιά, και για λοιπά «μυθεύματα». Δεδομένου του ύφους του βιβλίου, αναμενόμενο ήταν αυτό να βρίθει από αστείες παρανοήσεις και αυθαίρετα συμπεράσματα. Ένα μαύρο πανί που είχε εγκαταλειφθεί στη σπηλιά έπειτα από κάποιο τηλεοπτικό γύρισμα είχε μετατραπεί, μεσολαβούσης της δημιουργικής φαντασίας του συγγραφέα, σε υπόλειμμα μαγικής τελετής. Μία φανταστική ζωγραφιά που συνόδευε την αναφορά του Χ. Παρμενίδη (παρατίθεται παρακάτω) είχε εκληφθεί και παρουσιαζόταν ως παλιά απεικόνιση του εσωτερικού της σπηλιάς. Ο αποκαλούμενος «βαρυτικός δρόμος» της Πεντέλης είχε αποδειχθεί κατά αποστομωτικό τρόπο ότι συνιστά οφθαλμαπάτη, βάσει τοπογραφικών μετρήσεων. Τι να πει κανείς για τους κουτούς επιστήμονες που επιμένουν να χρησιμοποιούν πανάκριβα βαρυτόμετρα προκειμένου να ελέγχουν τις βαρυτικές αποκλίσεις, και δεν αξιοποιούν την ιδιοφυή και οικονομική πατέντα του πονήματος (περισσότερα για το αστείο της μεθοδολογίας αυτής: εδώ).

Ξεφυλλίζοντας το βιβλίο εντοπίσαμε και άλλα, κρισιμότερα σημεία όπου ο συγγραφέας, στην υποτιθέμενη πρόθεση να απομυθοποιήσει τα της Πεντέλης, έπλαθε νέους μύθους ο ίδιος, παρουσιάζοντας τους ως γεγονότα. Από τα δεκάδες σκαλισμένα σύμβολα του βουνού, παρουσιάζονταν μόνο δύο, εκ των οποίων το ένα (λάξευμα 8) κοσμούσε και το εξώφυλλο του βιβλίου. Ενδεικτικό της σύγχυσης ήταν ότι το σύμβολο αυτό αναφερόταν ότι «θυμίζει ρόδο, με δύο κελτικούς σταυρούς μέσα σ' αυτό». Εντάξει, το κελτικό της τεχνοτροπίας ο συγγραφέας το είχε διαβάσει από το site (συγκεκριμένα από εδώ) και αναπαραγάγει τυφλά μαζί με αρκετά άλλα στοιχεία και παρατηρήσεις, καθώς κατά το χρόνο έκδοσης του πονήματος δεν είχαμε αναφερθεί αναλυτικά στα λαξεύματα μέσα από τη σχετική ενότητα. Αλλά, δύο σταυροί; Πού στα κομμάτια είναι ο δεύτερος; Εκτός αν το περίγραμμα του συμβόλου μπορεί να θεωρηθεί σταυρός. Στην περίπτωση αυτή, βέβαια, θα μπορούσε να θεωρηθεί και ότι στην Πεντέλη δε φυτρώνουν πεύκα αλλά πορτοκαλιές.

Ήταν μία εξονυχιστική πράγματι μελέτη, όπου η Πεντέλη εξονυχίστηκε αργά και μαρτυρικά ωσάν Πενταδάκτυλος!

Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τη ροπή κάποιων ανθρώπων προς μονοσήμαντους τρόπους σκέψης και θεώρησης των πραγμάτων. Ναι, προφανώς υπάρχουν μυθομανείς και τσαρλατάνοι, οι οποίοι πρέπει να αναγνωρίζονται και να απορρίπτονται. Και, ασφαλώς, υπάρχουν αμέτρητα μυθεύματα γύρω από οτιδήποτε θα μπορούσε να εξάψει τη φαντασία των ανθρώπων. Όσο επιζήμιο, όμως, είναι το να προωθούνται μυθεύματα ως πραγματικά γεγονότα, τόσο είναι βλακώδες και το να απορρίπτονται αληθή δεδομένα υπαρκτών καταστάσεων ως μυθεύματα. Ο ορθολογισμός συνιστά χρήσιμο εργαλείο, όμως απαιτεί εκτεταμένη συλλογή και σφαιρική ανάλυση στοιχείων προκειμένου να εξασφαλίζεται το πρώτο συνθετικό του όρου, ώστε να μην παραφθείρεται, δηλαδή, ο ορθο–λογισμός σε αυθαίρετο λογισμό ή, ακόμη χειρότερα, σε παρα–λογισμό. Σε τελική ανάλυση, ο κατά φαντασίαν ορθολογιστής δε διαφέρει και τόσο από τον θεωρητικό του αντίποδα, τον φαντασιόπληκτο μυθομανή. Αμφότεροι έχουν υποκύψει στις πεποιθήσεις τους, διατηρώντας τα μάτια τους κλειστά και τα αυτιά τους βουλωμένα.

Διάλειμμα τέλος. Τα κεφάλια μέσα (ή έξω – αναλόγως οπτικής). Πίσω στα τούνελ της Πεντέλης, θέμα το οποίο, όπως θα δούμε παρακάτω, εκτός από βάθος, έχει και μήκος.

Όσα είδαμε για το τούνελ της «λιμνούλας» και το νεοανακαλυφθέν πηγάδι του 1935 είναι ενδεικτικά για το σύνολο των τούνελ της παλιάς σπηλιάς, των οποίων η πορεία χαρακτηριζόταν από πολλαπλές διακλαδώσεις. Πόσο πιθανό είναι κάποια από τις διακλαδώσεις αυτές να συνέχιζε βαθύτερα στο βουνό, κατ' αντιστοιχία με τα της μαρτυρίας του Τσελεμπί;

Αρκετά πιθανό, σύμφωνα με ορισμένες ενδείξεις.

Στα τοιχώματα των λατομείων χαμηλότερα της σπηλιάς απαντώνται πολλαπλά υπολείμματα από σπηλαιώματα και κάθετα πηγάδια.

Είναι προφανές ότι αρκετοί τέτοιοι σχηματισμοί θα καταστράφηκαν με την επέκταση των λατομείων. Και είναι ενδεχόμενο, μεταξύ αυτών, να καταστράφηκαν και τμήματα τούνελ που συνέχιζαν χαμηλότερα, ξεκινώντας ή διερχόμενα υπό τη σπηλιά.

Σε κάθε περίπτωση, δεδομένο είναι ότι στη νοτιοδυτική πλευρά της Πεντέλης σχηματίζεται μία νοητή λωρίδα πλάτους μερικών εκατοντάδων μέτρων και με διεύθυνση από την κορυφή προς τους πρόποδες, εντός της οποίας απαντάται πλήθος από μικρούς και μεγάλους σπηλαιώδεις σχηματισμούς – μεταξύ των οποίων και η σπηλιά. Εντός της λωρίδας αυτής εντοπίζονται και τα κυριότερα λατομεία μαρμάρου. Η ταύτιση κάθε άλλο παρά τυχαία είναι. Το μάρμαρο αποτελεί ασβεστολιθικό πέτρωμα, και ως εκ τούτου υπόκειται στη διαβρωτική δράση του νερού, με την επακόλουθη δημιουργία σπηλαιωμάτων. Είναι αναμενόμενο, λοιπόν, όπου υπάρχει μάρμαρο να δημιουργούνται σπηλαιώδεις σχηματισμοί και κανάλια απορροής.

Υπόγεια ύδατα της Πεντέλης, ακολουθώντας τέτοια κανάλια απορροής, ανάβλυζαν παλιότερα στις υπώρειες της, σχηματίζοντας πλούσιες πηγές και μικρές λίμνες. Ονομαστή ήταν η περιβαλλόμενη από θρύλους λίμνη του "Θαλασσίου", καθώς και η πηγή της Αγίας Τριάδας, για την οποία παραθέσαμε σε προηγούμενη ενότητα ένα υπαινικτικό σχόλιο του Δ. Καμπούρογλου. Η τελευταία εντοπιζόταν στην ομώνυμη πλατεία της Παλιάς Πεντέλης. Σήμερα, μονάχα μία μικρή βρυσούλα έχει απομείνει να θυμίζει την ύπαρξη της.

Μιλώντας, όμως, για υπόγεια ύδατα, φτάνουμε σε ένα άλλο κομμάτι της εικόνας, που αφορά, όχι πλέον τα φυσικά τούνελ της σπηλιάς, αλλά τις τεχνητές στοές της Πεντέλης.

Υπήρχαν τέτοιες στοές στο βουνό;

Όχι μόνο υπήρχαν, αλλά υπάρχουν ακόμα, με τις προσβάσεις σε αυτές να είναι περισσότερες απ' ό,τι πιθανώς φαντάζεστε.

ΕΠΟΜΕΝΗ ΣΕΛΙΔΑ