Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

 

 

 

ΤΜΗΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

 

 

ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΒΙΑΣΤΙΚΑ ΟΥΤΕ ΠΡΟΧΕΙΡΑ ΤΑ ΕΡΓΑ

Όπως είδαμε και στο προηγούμενο κεφάλαιο, υπάρχει μια διάχυτη αίσθηση ότι τα έργα δεν είναι πειστικά ως τέτοια (δηλαδή, απλώς για τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων). Από την εκλογή του τόπου, από τον τρόπο κατασκευής (υποτίθεται βιαστικός), από την εγκατάλειψή τους, κ.λπ. Ενώ αρχικά ήταν κάπως δειλές, με την πάροδο των χρόνων αυτές οι αμφισβητήσεις σιγά-σιγά παγιώνονται.

Ο Μπαλάνος, υποστηρίζοντας πως η παρουσία στρατιωτικών δεν ήταν ουσιαστική αλλά μόνο τυπική, αναφέρει ότι

 

«...μερικοί κατέβηκαν με σκοινιά στον κάθετο τοίχο, ύψους δεκάδων μέτρων, πάνω από την είσοδο της Σπηλιάς μόνο και μόνο για να γράψουν με πινέλο τα αρχικά ΣΕΠ [και Σ4]− και μη μου πείτε πως τα μυστηριώδη έργα ήταν δουλειά του Σώματος Ελλήνων Προσκόπων!» (Πέρα από το Αίνιγμα της Πεντέλης, σ. 99), «...σύμφωνα με τους μάρτυρες, γράφτηκαν από άτομα που επέβλεπαν τα έργα». (αυ. λεζάντα σ. 104)

 

Δεν ξέρω από πού πήρε την πληροφορία πως οι δράστες είχαν σχέση με τα έργα, αλλά μάλλον είναι αβασάνιστη. Όμως, ακόμα κι αν ήταν αλήθεια, πρέπει να καταχωριστεί ως περίεργη συμπεριφορά; Ή ως έκφραση ανθρώπινης ματαιοδοξίας; Διότι πολλοί έχουν διακινδυνεύσει, απλώς για ν' αναρωτιούνται οι επισκέπτες ποιος και πώς ανέβηκε εκεί για να γράψει ό,τι  έγραψε. Αλλά γιατί η επιγραφή να μην είναι αυτό που λέει, δηλαδή έργο του Σώματος Ελλήνων Προσκόπων; Και συγκεκριμένα του 4ου συστήματος, που αν δεν κάνω λάθος εδρεύει στα κοντινά Βριλήσσια;[77]

 

Αριστερά, σε κύκλο η επιγραφή (μέσα στο τετράγωνο υπάρχει άνθρωπος). Δεξιά, φαίνεται καλύτερα το χαρακτηριστικό σύμπλεγμα Σ4.

Στο πεύκο όπου είχαν δέσει το σκοινί τους, έχουν δέσει κατά καιρούς για μάθημα ραπέλ (εκτός φυσικά των αναρριχητών και των σπηλαιολόγων): διασώστες, θηροφύλακες, εναερίτες του ΟΤΕ, Χρυσαυγίτες, έφεδροι αξιωματικοί, έφεδροι καταδρομείς, λοιποί ποικίλοι εραστές του κενού και, φυσικά, πρόσκοποι.[78] Αν δεν ήταν πρόσκοποι, τι σημαίνει ΣΕΠ Σ4; Θα μπορούσα να ισχυριστώ πως τα αρχικά ΣΕΠ είναι συντομογραφία για τη Συχνότητα Επανάληψης Παλμών που αναφέρεται στη λειτουργία των ραντάρ, οπότε σχετίζονται άμεσα με τα έργα (και απομένει να βρούμε τι σημαίνει Σ4) ή, ακόμη καλύτερα, Σταθμός Ελέγχου & Προειδοποίησης, δηλαδή εγκατάσταση ραντάρ (και αντί Μ4, ας πούμε 4η Μοίρα, έκαναν λάθος κι έγραψαν Σ4), αλλά στο βωμό αναζήτησης του παράξενου, πρέπει να θυσιάζεται η κοινή λογική;

Πάντως, η αμφισβήτηση επικεντρώθηκε ιδιαίτερα στην εικόνα που παρουσιάζουν οι σήραγγες.

 

«Ήταν σαφέστατο ότι τα τούνελ που κατασκευάστηκαν δεν προβλεπόταν καν να χρησιμοποιηθούν παρά για ελάχιστο διάστημα». (αυ. σ. 173)

 

«Οποιοσδήποτε έχει έστω και μια αμυδρή ιδέα για το τι σημαίνει στρατιωτική βάση ή τουλάχιστον έχει επισκεφθεί κάποια στο παρελθόν, μπορεί να καταλάβει αμέσως ότι αυτό που επρόκειτο να δημιουργηθεί στη σπηλιά απέχει παρασάγγας. (...) Όσο για το τμήμα των σηράγγων που είχε ήδη διανοιχτεί, αυτό δεν πείθει για τη στιβαρότητα της κατασκευής του και μοιάζει να έχει προχωρήσει με αρκετή βιασύνη. Ό,τι κι αν ήταν αυτό που επρόκειτο να κατασκευαστεί, σίγουρα δεν ήταν μια συνηθισμένη στρατιωτική εγκατάσταση. Ίσως οι υπεύθυνοι για τα έργα έψαχναν για κάτι συγκεκριμένο». (Ανάλυση σε δεύτερο επίπεδο, http://www.iranon.gr/PENTELI/PENTELI6TEXT.htm#1)

 

Και ο Τριανταφύλλης εκφράζοντας την παραπάνω τρέχουσα άποψη συνηγορεί και υπερθεματίζει για την πρόχειρη κατασκευή των σηράγγων [79] και το δήθεν μη μόνιμο χαρακτήρα τους.

(βλ. http://www.johnniebegood.gr/book/toynels.htm) Εγώ, αντιθέτως, δε βλέπω τίποτε το περίεργο.

 

«Οι πελώριες σιδεριές τους (...) δε στηρίζονται σχεδόν πουθενά, παρά μόνο σε μερικές σαπισμένες πια... ξύλινες σφήνες...»[80] (Πέρα από το Αίνιγμα της Πεντέλης, σ. 173)

 

Όπως είπαμε, οι ξύλινες σφήνες έμπαιναν κατά τη διαδικασία προσωρινής υποστήριξης των σηράγγων (σύμφωνα με την πάγια παραδεκτή μέθοδο που χρησιμοποιεί εναλλακτικά και ξύλινους τάκους, πέτρες, σακιά με μπάζα, μπετόν). Αφότου τα δύο στοιχεία των τόξων ενώνονταν στην κορυφή της αψίδας και βιδώνονταν στις (επίσης τακαρισμένες) βάσεις τους που πακτώνονταν σε τσιμέντο, και γινόταν διαμήκης σύνδεση των πλαισίων με βιδωτές διατομές τύπου U, εκτός από την παροχή προστασίας στους εργαζομένους, δευτερευόντως η υποστήριξη ήταν έτοιμη να δεχτεί και κάποια φορτία από τα υπερκείμενα πετρώματα, ώστε να επιβραδυνθεί η σύγκλιση των τοιχωμάτων.

Προς το τέρμα της σήραγγας Ι βλέπουμε ακάλυπτες βάσεις (πόδια) των πλαισίων. Και οι πλάκες έδρασης των ποδιών πατούν σε ξύλα, ώστε να έρθουν στο ακριβές επιθυμητό ύψος πριν τις περικλείσει το τσιμεντένιο τοιχίο (τα βέλη δείχνουν πού έχει σταματήσει).

Όμως, την προσωρινή υποστήριξη κάθε σήραγγας θα ακολουθούσε, μετά την ολοκλήρωση της διάνοιξής της, η τελική επένδυση με οπλισμένο σκυρόδεμα (η οποία μετά την ισορρόπηση της σήραγγας θα αναλάμβανε όλα τα φορτία), αλλά όπως είδαμε στο σχετικό κεφάλαιο οι εργασίες διακόπηκαν απότομα, ακριβώς όταν οι ανίδεες εταιρείες κλιμάκωναν τις εγκαταστάσεις τους. Από τη στιγμή που τα έργα ματαιώθηκαν, άρχισε και η αντίστροφη μέτρηση για την οξείδωση των μεταλλικών στοιχείων.[81] Πού είναι το μυστήριο; Εδώ, ακόμη και η εφορία αναγνωρίζει ότι ένα καθ' όλα άρτιο κτίριο μόλις συμπληρώσει 25ετία περνάει στην κατηγορία των πεπαλαιωμένων (όσοι κατοικούν σε τέτοιας ηλικίας οικοδομές γνωρίζουν πολύ καλά τι στοιχίζει η συνεχής συντήρησή τους). Πόσο μάλλον ένα εγκαταλειμμένο έργο κατά την πρώτη του φάση, και μάλιστα υπόγειο. Οι ίδιες δοκοί παρατημένες στο ύπαιθρο θα είχαν διατηρηθεί πολύ καλύτερα, κι αυτό αποδεικνύεται από ανάλογης σύστασης εργαλεία των λατομείων, που ύστερα από τρεις δεκαετίες έκθεσης στις καιρικές συνθήκες είναι λειτουργικά.[82]

Όσο για τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την αυτοψία των έργων, τι να πω; Αν η κατασκευή μιας συνηθισμένης πολυκατοικίας διανύσει τα εξής στάδια: την εκσκαφή των θεμελίων, το τσιμεντάρισμα του σκάμματος, τις κολόνες του υπογείου, το καλούπωμα και το "σιδέρωμα" της πλάκας του ισογείου, και τότε, ακριβώς πριν ρίξουν το μπετόν, σταματήσει τις εργασίες η πολεοδομία λόγω κάποιων καταγγελιών, και το θέμα παραμείνει άλυτο, τι θα πούμε αντικρίζοντας το γιαπί ύστερα από δεκαετίες; Ότι αυτό το πράγμα δεν είναι πολυκατοικία και μάλλον θα έφτιαχναν κάτι άλλο; Διότι αν σκόπευαν να οικοδομήσουν πολυκατοικία έπρεπε να βλέπουμε περισσότερους ορόφους, κλεισμένους με τούβλα, και με τους τοίχους σοβατισμένους, κ.λπ., κ.λπ.; Ή ότι εξαρχής δεν είχαν σκοπό να φτιάξουν το κτίριο, αλλά ήθελαν απλώς να τραβήξουν εκεί την προσοχή, για να δράσουν ανενόχλητοι αλλού; Ή ότι ολοκληρώθηκαν οι προβλεπόμενες εργασίες, που δεν είχαν ως σκοπό την πολυκατοικία αλλά τη διεξαγωγή ενός πειράματος; Αν αυτά φαίνονται ανυπόστατα, όσα επιχειρήματα αμφισβητούν τα στρατιωτικά έργα της Σπηλιάς είναι ακόμη πιο αστήρικτα.

 

«Και μια περίεργη πρόσφατη φωτογραφία από τα τούνελ, όπου τα χοντρά μέταλλα στο τοίχωμα δείχνουν σαν να έχουν εκραγεί από τα μέσα προς τα έξω − αν και από πίσω υπάρχει άθικτος συμπαγής βράχος». (αυ. λεζάντα, σ. 174)

«Και άλλη περίεργη έκρηξη μετάλλων προς τα έξω, αυτή τη φορά στο τούνελ δεξιά της Σπηλιάς...» (αυ. λεζάντα, σ. 175)

 

Πρώτα μία διόρθωση: δεν υπάρχουν δύο τούνελ όπου έχουν ανοίξει οι λαμαρίνες· όλες οι φωτογραφίες απεικονίζουν το ίδιο σημείο, μεταξύ 4ου και 5ου πλαισίου στην είσοδο της σήραγγας ΙΙΙ.

Κατά τη διάνοιξη των σηράγγων, ακολουθήθηκε ο εξής κύκλος: προχώρηση του μετώπου με τη μέθοδο διατρήσεων - ανατινάξεων (drill-and-blast), εξαερισμός, ξεσκάρωμα των χαλαρών στοιχείων του πετρώματος, αποκομιδή των μπάζων, ήλωση κατά περίσταση, πρόχειρη στερέωση των τοιχωμάτων με κρούστα εκτοξευόμενου σκυροδέματος (για τον κίνδυνο πτώσεων ρηγματωμένου ή σαθρού πετρώματος με τις δονήσεις των επόμενων εκρήξεων), τοποθέτηση των πλαισίων προσωρινής υποστήριξης, κάλυψη των τοιχωμάτων με πτυχωμένα μεταλλικά φύλλα που έπαιζαν και ρόλο καλουπώματος, τακάρισμα και πρεσάρισμα μπετόν σε κάποια σημεία (για να μην υπάρχουν διάκενα μεταξύ υποστήριξης και τοιχωμάτων), πάκτωση των βάσεων του μεταλλικού σκελετού σε σκυρόδεμα, και πάλι από την αρχή για το νέο βήμα εκσκαφής.

(βλ. και http://www.minetech.metal.ntua.gr/download/min_expI/min_expI_no04.pdf)

Όπου έκριναν ότι το πέτρωμα ήταν σε πολύ καλή κατάσταση και τα πλαίσια σχεδόν εφάρμοζαν, δε ράντιζαν εκτοξευόμενο μπετόν ή και δεν έβαζαν ούτε λαμαρίνες. Τις περισσότερες φορές όμως χρειαζόταν αρκετό τσιμέντο.[83] Ακριβώς ένα τέτοιο σημείο είναι και το γνωστό των φωτογραφιών του Μπαλάνου (και άλλων πολλών).

Πίσω από τις ανοιγμένες λαμαρίνες δεν υπάρχει «άθικτος συμπαγής βράχος» αλλά άθικτο συμπαγές μπετόν, που έχει στερεοποιηθεί ακολουθώντας τη διαμόρφωση των πτυχωμένων φύλλων. Ούτε φυσικά η εικόνα θυμίζει έκρηξη, αφού όλες οι λαμαρίνες έχουν τραβηχτεί κατά την ίδια φορά. Παραμένουν όμως τα ερωτήματα: ποιοι, γιατί, πώς και πότε τράβηξαν τις λαμαρίνες;

Σε μια φωτογραφία μου του 1988, διακρίνεται τυχαία πως ήδη είχαν τραβηχτεί. Επειδή το στόμιο είχε κλειστεί με πλέγμα από το 1983, όποιοι άνοιξαν τις λαμαρίνες πρέπει να το είχαν κάνει πριν από την τοποθέτηση του πλέγματος. Κι αυτό, επειδή για να σκιστούν έτσι οι λαμαρίνες πρέπει να τραβήχτηκαν από κάποιο μηχάνημα που δεν μπορούσε να μπει μετά το 1983 στη σήραγγα (σημειωτέον ότι τότε το σημείο αυτό απείχε από το έδαφος 5 μέτρα). Ώστε μπορεί οι φωτογραφίες να είναι πρόσφατες, όμως το εικονιζόμενο θέμα είναι παλαιό.

Τα βέλη δείχνουν το επίμαχο σημείο από την ίδια γωνία, με διαφορά 19 χρόνων. (Η ένθετη είναι λεπτομέρεια από φωτο που έχουμε δει στο προηγούμενο κεφάλαιο).

[προσθήκη] Μετά τα πρόσφατα (2011) "πειρατικά" έργα έχουμε για σύγκριση αρκετά κατάλοιπα μεταλλικών φύλλων που διαπιστωμένα έχουν αποσπαστεί από κάδο μηχανήματος (φορτωτή και τσάπας).

Τα εικονιζόμενα είναι επίσης από την είσοδο της σήραγγας ΙΙΙ.

Αν δεν πρόκειται για περίπτωση λανθασμένου χειρισμού (μάλλον απίθανη), όποιοι το έκαναν ήθελαν να δουν τι είναι πίσω από τις λαμαρίνες. Αν αυτοί ήταν οι κατασκευαστές, η μόνη εκδοχή είναι να είχαν αντιμετωπίσει ιδιαίτερο πρόβλημα εκεί, και κάποια στιγμή αμφιβάλλοντας θέλησαν να κάνουν αυτοψία.[84] Αν τώρα ανήκαν στις τάξεις των ερευνητών, για να το κάνουν θα πρέπει να είχαν ανάμεσά τους κάποιο γνώστη χειρισμού μηχανημάτων, αλλά δε βλέπω σε τι θα τους εξυπηρετούσε η αποκάλυψη του συγκεκριμένου σημείου.

Εν κατακλείδι, για όσους έχουν άλλη εικόνα για το τι σημαίνει μια νευραλγική προστατευμένη βάση εθνικού και ταυτόχρονα συμμαχικού ενδιαφέροντος, αλλά και τι υποστήριξη χρειάζεται, παραθέτω τα εξής από την πολύ κατατοπιστική ιστοσελίδα του Πολεμικού Ναυτικού

(http://www.hellenicnavy.gr/department7.asp):

 

«Το Σ.Δ.Α.Μ. [Στρατηγείο Διοίκησης Ανατολικής Μεσογείου] καλύπτει τις ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού στην Ανατολική Μεσόγειο, σε επίπεδο τηλεπικοινωνιών, για τη διεύθυνση και τον έλεγχο των ναυτικών επιχειρήσεων, τόσο σε περίοδο ειρήνης όσο και σε περίοδο κρίσης ή πολέμου. Παράλληλα, συνδράμει με την παροχή των απαιτούμενων στοιχείων/πληροφοριών στη Νατοϊκή Ναυτική Διοίκηση της Μεσογείου (COMNAVSOUTH). Στο Σ.Δ.Α.Μ. υπάγονται το Κεντρικό Στρατηγείο και πέντε (5) Παραρτήματα:

Κέντρο Εκπομπής Σπάτων (Κ.Ε. Σπάτων). Το Κ.Ε. Σπάτων αποτελεί το κέντρο στρατηγικών επικοινωνιών φάσματος HF του Σ.Δ.Α.Μ.

Κέντρο Εκπομπής Κ. Σουλίου (Κ.Ε.Κ. Σουλίου). Το Κ.Ε.Κ. Σουλίου εξυπηρετεί ανάγκες επικοινωνίας με υποβρύχια, καθώς και με πλοία του Πολεμικού Ναυτικού.

Κέντρο Λήψης Αίγινας. Το Κέντρο Λήψης Αίγινας διαδέχτηκε το Κέντρο Λήψης Βριλησσίων.

Κέντρο Ραδιόζευξης-Αναμετάδοσης Πάρνηθας και θέση Όρνεο Πάρνηθας. Το Κέντρο Ραδιόζευξης-Αναμετάδοσης Πάρνηθας χρησιμοποιείται για τη διασύνδεση, μέσω ραδιόζευξης, του ΣΔΑΜ με άλλες υπηρεσίες του ΠΝ.

Κέντρο Ραδιόζευξης Αγ. Ιωάννη. Εξυπηρετεί τη σύνδεση του Κεντρικού Στρατηγείου με το Κέντρο Ραδιόζευξης-Αναμετάδοσης Πάρνηθας.

Αρχικά είχε σχεδιαστεί [το Κεντρικό Στρατηγείο] ώστε να αποτελέσει το Πολεμικό Στρατηγείο και Κέντρο Συνεννόησης του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού (Γ.Ε.Ν.). Αργότερα περιλήφθηκαν στο έργο ευκολίες για την εξυπηρέτηση του ΝΑΤΟ. Το Κεντρικό Στρατηγείο συνίσταται από ένα σύμπλεγμα στοών, κατασκευασμένο από οπλισμένο σκυρόδεμα και σχεδιάστηκε με προδιαγραφές αντιμετώπισης πυρηνικού και βιοχημικού πολέμου. Η κατασκευή του ξεκίνησε το 1955 και παραδόθηκε σε δύο (2) φάσεις. Η 1η φάση αφορούσε την προσωρινή παραλαβή το 1970 από επιτροπές που καθορίστηκαν από ΓΕΝ και η 2η την οριστική παραλαβή του έργου, η οποία έγινε το 1972. Το έργο βάρυνε κατά 1/3 τον εθνικό προϋπολογισμό και κατά 2/3 τον προϋπολογισμό του ΝΑΤΟ. Για την υποστήριξη των νέων επιχειρησιακών απαιτήσεων του Πολεμικού Ναυτικού κατέστη αναγκαίος ο εκσυγχρονισμός του Σ.Δ.Α.Μ. Το έργο ξεκίνησε το 1984 [85] με νατοϊκές και εθνικές πιστώσεις, και συμπεριέλαβε εκσυγχρονισμό: α. Δομικών β. Ηλεκτρομηχανολογικών και γ. Τηλεπικοινωνιακών εγκαταστάσεων. Στα πλαίσια των δομικών έργων αναβαθμίστηκαν οι παλαιές στοές (A έως C), ενώ συγχρόνως διανοίχθηκαν δύο νέες (D και Ε), διαμορφώνοντας έτσι το χώρο του Κεντρικού Στρατηγείου σε πέντε στοές συνολικής επιφάνειας 11.052 τ.μ. Στα πλαίσια των ηλεκτρομηχανολογικών έργων έγινε αντικατάσταση του παλαιού υλικού με νέας τεχνολογίας. Στα πλαίσια των τηλεπικοινωνιακών έργων, έγινε αναβάθμιση του τηλεπικοινωνιακού υλικού και μεταφορά του στη νέα στοά Ε. Στη στοά D κατασκευάστηκε νέος υπερσύγχρονος θάλαμος επιχειρήσεων. Οι λειτουργίες του θαλάμου αυτοματοποιήθηκαν με το σύστημα MCCIS (Maritime Command Control Information System), το οποίο έχει τη δυνατότητα συλλογής, επεξεργασίας και παρουσίασης όλων των απαραίτητων δεδομένων για τις ναυτικές επιχειρήσεις.

Παράλληλα με το έργο του εκσυγχρονισμού, ολοκληρώθηκε η εγκατάσταση Κεντρικού Συστήματος ελέγχου και υποστήριξης Κεντρικού Στρατηγείου (SSC), Σύστημα ανίχνευσης ραδιενέργειας (NBC), Σύστημα αντιεκρηκτικής προστασίας, καθώς και Σύστημα προστασίας έναντι αερίων, καθιστώντας το Κεντρικό Στρατηγείο πρότυπο κέντρο επικοινωνιακών ευκολιών του Πολεμικού Ναυτικού».

 

Παρόμοια ανάγκη υπήρχε και για τις αεροπορικές επιχειρήσεις:

 

«Το ΕΚΑΕ (Εθνικό Κέντρο Αεροπορικών Επιχειρήσεων) είναι το Επιχειρησιακό Όργανο του Αρχηγού Τακτικής Αεροπορίας, μέσω του οποίου ασκεί τον άμεσο τακτικό και επιχειρησιακό έλεγχο των Δυνάμεων του Αρχηγείου και των λοιπών Δυνάμεων Αεράμυνας της Χώρας, στην έκταση που έχει εξουσιοδοτηθεί από το ΓΕΑ.

Η μελέτη κατασκευής του ΕΚΑΕ  άρχισε το 1975 στα πλαίσια εκσυγχρονισμού της ΠΑ, και το έργο ολοκληρώθηκε το 1981.

Η δημιουργία του επιβλήθηκε από την ανάγκη ύπαρξης μιας ολοκληρωμένης εικόνας της τακτικής κατάστασης κατά τη διεξαγωγή των Αεροπορικών Επιχειρήσεων.

Από πλευράς κατασκευής το κτίριο είναι μια υπόγεια τετραώροφη κατασκευή 1600 τ.μ. περίπου. Το κτίσμα είναι ειδικά κατασκευασμένο. Με την ειδική κατασκευή αυξάνεται σε μεγάλο βαθμό η αντοχή του σε βόμβες γενικής χρήσης ακόμη και σε χρήση ατομικών-χημικών όπλων.

Η αποστολή του ΕΚΑΕ είναι να σχεδιάζει, αναθέτει, κατευθύνει, συντονίζει και εποπτεύει τις τακτικές αεροπορικές επιχειρήσεις των δυνάμεων που του έχουν κατανεμηθεί και εκχωρηθεί κατά την περίοδο της ειρήνης και πολέμου, ώστε να επιτυγχάνονται οι εκάστοτε τιθέμενοι αντικειμενικοί σκοποί». (αποσπάσματα από την ιστοσελίδα της Πολεμικής Αεροπορίας ΕΚΑΕ

http://www.haf.gr/el/structure/units/ata/units/ekae.asp)

 

Νομίζω πως οι παραπάνω πληροφορίες είναι υπεραρκετές ώστε να μην υπάρχει καμία αμφιβολία για το χαρακτήρα των έργων της Αεροπορίας στη Σπηλιά, τα οποία εκτελούνταν παράλληλα με εκείνα του Ναυτικού στον Υμηττό (βέβαια, αυτό δεν ισχύει για όσους πορεύονται σύμφωνα με το «ου με πείσεις καν με πείσης» − και, δυστυχώς, κανείς δεν μπορεί να κάνει κάτι γι' αυτό).

 

ΦΑΡΜΑΚΑ

Οι υπόνοιες για την ύπαρξη κάποιας επικίνδυνης ιονίζουσας ακτινοβολίας υπήρχαν εξαρχής, λόγω των προβλημάτων στη λειτουργία ηλεκτρικών συσκευών, στις φωτογραφήσεις, κ.λπ.[86] Ενώ καμία μέτρηση δεν έδειχνε τίποτε το ιδιαίτερο, ήταν τέτοιο το κλίμα που, παρότι από τις 8/7/79 είχα προσέξει τα τσουβάλια με το χλωριούχο ασβέστιο, και στις 21/10/79 είχα μάθει ότι χρησιμοποιείται στο τσιμέντο ταχείας πήξεως, όταν στις 24/1/81 εντόπισα κι ένα μπιτόνι από υδροχλωρικό οξύ, έψαξα πάλι το θέμα κι ένιωσα να μου σηκώνονται οι τρίχες βρίσκοντας πως υπάρχει και ραδιενεργό χλωριούχο ασβέστιο 45 που εκπέμπει ακτινοβολία β! Έτσι, δεν άργησαν να βρεθούν και άλλα στοιχεία που ανακίνησαν το ζήτημα της ραδιενέργειας.

 

«Μέσα στη Σπηλιά, καθώς και σ' ένα έρημο ξύλινο καλύβι απέξω, βρήκα πεταμένα άφθονα κουτιά και μπουκάλια με φάρμακα, γεμάτα ή μισογεμάτα. Έκανα την ανοησία να μην κρατήσω τα στοιχεία τους. (...) Τώρα μόνο σκέφτομαι τη σημασία που θα είχε το γεγονός ότι οι εργάτες της σπηλιάς μπορεί να χρειάζονταν φάρμακα. Έχω μια υποψία που δεν μπορώ να τη συζητήσω και  δεν είμαι σίγουρος αν θέλω να την επαληθεύσω...» (Πέρα από το Αίνιγμα της Πεντέλης, σ. 102)

 

Προφανώς, έβλεπε ότι δεν ταίριαζε και γι' αυτό δεν ανέφερε τη λέξη ραδιενέργεια, αλλά... Με τα αποσιωποιητικά φαντάζομαι πως ένιωσε όπως εγώ: «Λες να έχω πάρει τη δόση μου;» Αλλά ήθελα να 'ξερα, αφού η ύπαρξη των φαρμάκων τού έκανε τέτοια εντύπωση, τι σκέφτηκε για μια πιπίλα που βρισκόταν την ίδια  μέρα της επίσκεψής του (3/8/81) σε εμφανέστατο σημείο;

Η πιπίλα ήταν πάνω στο τοιχάκι στην είσοδο, υπόλειμμα τρίτης δεξαμενής.

 Μήπως ότι οι εργάτες επηρεασμένοι από κάτι ακαθόριστο παλινδρομούσαν μέχρι το βρεφικό στάδιο κι είχαν ανάγκη πιπίλας ή ότι πράγματι εργάζονταν και κάποια μωρά; Θέλω να πω ότι αν αυτές οι σκέψεις για την ύπαρξη της πιπίλας (ενός αντικειμένου που όσο και ευφάνταστος να είσαι δεν μπορείς να συνδέσεις με τα έργα) είναι απορριπτέες, το ίδιο θα μπορούσαν να είναι κι εκείνες για την περίπτωση των φαρμάκων.

Πάντως, ούτε σήμερα έχει αλλάξει γνώμη για την ύπαρξη ραδιενέργειας:

 

«...ξεχάστε την επικίνδυνη ραδιενέργεια στην Πεντέλη». (αυ. σ.  196)

 

παρά ταύτα δεν την αποκλείει και τελείως, αφού

 

«...μια επιτόπια αντιμετώπιση του προβλήματος [επικίνδυνη έκθεση σε ραδιενέργεια] ήταν ίσως αναπόφευκτη...» (αυ. σ. 205)

 

Αφού και ο ίδιος δέχεται ότι δεν υπάρχει ραδιενέργεια στη Σπηλιά, τότε τι τα ήθελαν τα φάρμακα;

 

«...υπάρχουν και άλλες πιθανές ερμηνείες για την παρουσία τους πλην της ραδιενέργειας, και αυτές είναι κυρίως τα μικροκύματα, οι υπέρηχοι και οι ELF».[87] (αυ. σ. 206)

 

Θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι σε ορισμένες εγκαταστάσεις η αναγκαία χρήση των παραπάνω συχνοτήτων ίσως είχε παρενέργειες στο εκτιθέμενο προσωπικό. Όμως, εδώ εννοεί σκόπιμη χρήση πάνω σε ανθρώπους (ακόμη και στους εργάτες;) Διότι ακολουθεί το κεφ. «Τα σχέδια ελέγχου του νου» (αυ. σ. 211), που είναι μια εκτενέστερη ανάπτυξη των όσων έχουν γραφτεί τις τελευταίες δύο δεκαετίες και από συνεργάτες του Μπαλάνου:

 

«...η συνέχεια των σχεδίων ΜΚ Ούλτρα,  ΜΚ Δέλτα  που ξεκίνησε πριν αρκετά χρόνια η αμερικάνικη κυβέρνηση,  για τον έλεγχο του νου... από απόσταση.  Τότε είχε  χρησιμοποιήσει και κάποια χημικά παρασκευάσματα. Έχουν άραγε κάποια σχέση τα δεκάδες κουτιά από φάρμακα που βρέθηκαν στο χώρο της  σπηλιάς, το 1983 με τα υποθετικά αυτά πειράματα;  Ανάμεσά τους ήταν  και κάποιο DYNAZEL (Dihydroergotoxine, papaverine) που βοηθά  σε  απώλειες μνήμης και στη μείωση της πνευματικής δραστηριότητας, καθώς και στις απότομες αυξομειώσεις της εγκεφαλικής  πίεσης».  (Μάκης Νοδάρος, Το Αίνιγμα της σπηλιάς του Νταβέλη στην Πεντέλη, Ανεξήγητο, τ. 30,  Φεβρουάριος  1987,  σ. 18)

 

«Στο χώρο της σπηλιάς  −κι αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο−  έχουν βρεθεί κουτιά φαρμάκων. Όχι συνηθισμένων φαρμάκων, αλλά σχετικών με δερματικές παθήσεις (;) και με απώλεια μνήμης και  εγκεφαλικές διαταραχές.  Στη σπηλιά έχουν παρατηρηθεί κρούσματα αμνησίας και περίεργης συμπεριφοράς.  Σαν δηλαδή "κάτι"  φυσικό ή τεχνητό να ελέγχει κατά κάποιο τρόπο το νου ή τη συμπεριφορά... Σας θυμίζει τίποτα αυτό; Αν όχι θα αναφέρουμε μια μόνο λέξη: Mk - Ultra!» (Θ. Βέμπος, Μάκης Νοδάρος, Το Αίνιγμα της Πεντέλης, μια ιστορία χωρίς τέλος..., Ανεξήγητο plus, τ. 64, Οκτώβριος 1990, σ. 86)

 

Νομίζω πως προτού φτάσουμε εκεί, πρέπει να σκεφτούμε τους δεκάδες μεσόκοπους εργαζόμενους, μεταξύ του συνόλου των απασχολούμενων στα έργα. Ήταν φυσικό πολλοί εξ αυτών να πάσχουν από διάφορες χρόνιες ασθένειες και να τις ελέγχουν με φάρμακα. Φαντάζομαι ότι για κάποιους ήταν πιο εύκολο να έχουν και στο εργοτάξιο τα φάρμακά τους, παρά να τα πηγαινοφέρνουν καθημερινά. Με την απότομη και απρόσμενη διακοπή των εργασιών, επόμενο ήταν να ξεχαστούν μερικά μισοτελειωμένα κουτιά. Είχα βρει κι εγώ σε σκουπίδια κάμποσα. Όμως, αρκετά απ' τα αναφερόμενα [88] βρίσκονταν στις 20/10/84 στο ψηλό υπόστεγο με το παράσπιτο (το βορειότερο παράπηγμα του εργοταξίου, κάτω από τη δεξαμενή) μαζί με πολλά πεταμένα ρούχα προφανώς άσχετα με τους εργάτες (ήταν εξεζητημένα γυναικεία κυρίως, καλσόν, κ.λπ.) οπότε ίσως και τα φάρμακα να ήταν μεταγενέστερα απορρίμματα.[89]

Οι σωροί των μαρμαρόπλακων δεν υπήρχαν το 1984 αλλά ρίχτηκαν χρόνια αργότερα.

Όσον αφορά τα διάφορα σκευάσματα για δερματικές παθήσεις, δε μου κάνει εντύπωση η παρουσία τους, αφού έχοντας ανοίξει πολλά παρατημένα φαρμακεία λατομείων πάντα έβρισκα κάποιες σχετικές αλοιφές.

Δεν πρέπει να παραβλέπουμε και το ενδεχόμενο της απάτης, ειδικά για όσα φάρμακα βρέθηκαν μετά την κυκλοφορία του βιβλίου Το Αίνιγμα της Πεντέλης το 1982. Διότι στις 16/4/87 βρήκα μπροστά στον τοίχο με τις αγκυρώσεις [βλ. εδώ, σημ. 35] καρτέλα από αντισυλληπτικά χάπια Lyndiol. Σίγουρα δεν τα χρησιμοποίησαν οι εργάτες, υποθέτω ότι  δεν είχε μετατρέψει τη Σπηλιά σε ερωτική φωλιά κάποιο "προσεκτικό" ζευγάρι, άρα μάλλον η καρτέλα μεταφέρθηκε επίτηδες εκεί.

Όμως, υπάρχει και μια άλλη εξήγηση τουλάχιστον για την παρουσία ορισμένων φαρμακευτικών ουσιών. Όπως επί δεκαετίες έρχονται και παρέρχονται κάποιοι για να πιούν οινοπνευματώδη στη Σπηλιά (το ούζο έρχεται πρώτο), κάποιοι για να καπνίσουν χασίς, κάποιοι για να κάνουν κοκτέιλ αντιβηχικών σιροπιών με αλκοολούχα, έτσι έρχονται και άλλοι για να "χαπακωθούν".[90] Στις 19/11/83 είχα δει κάμποσα ψυχοφάρμακα αλλά δεν τα κατέγραψα (νομίζω πως ήταν μείζονα ηρεμιστικά), και θυμάμαι μόνο το συνοδευτικό τους αντιπαρκινσονικό, το γνωστό Artane (όντας δημοφιλές, το ξαναβρήκα και στις 28/5/90 χαμηλά στο δάσος). Δεν ξέρω αν αυτά ήταν που κάποιοι πήγαν στον Μ. Κορρέ. Φυσικά, τους απογοήτευσε διότι τους έδωσε την πιθανή λογική εξήγηση, πως ήταν υπόθεση κάποιων που χρησιμοποιούσαν τη Σπηλιά σαν τεκέ, λόγω του τότε έρημου της περιοχής.

Τελευταίας εσοδείας "ύπνοι": καρτέλα Hipnosedon (αν κρίνω από κάποια ξεχασμένα πράγματα δίπλα, μάλλον η λήψη έγινε μπροστά στη Σπηλιά). Να σημειώσουμε πως αν έχω αυτή την (άδεια) καρτέλα στην τσέπη μου, χωρίς και την ιατρική συνταγή, οδηγούμαι κατευθείαν για τα περαιτέρω. Αλλά και στις 20/11/08, όπως κουβέντιαζα με τον Γ.Κ.Κ. έξω από το στόμιο, εκείνος πρόσεξε στα πόδια μας κομμάτι καρτέλας από Vulbegal (ένθετη), δηλαδή η ίδια ουσία (flunitrazepam) από άλλη εταιρεία. Και στις 31/7/09 βρήκα καρτέλα του αγχολυτικού Lexotanil (bromazepam), με λήξη το 2010. Τι να πούμε, ότι όσοι πηγαίνουν στη Σπηλιά εκτίθενται σε κάποιον απροσδιόριστο παράγοντα που τους προκαλεί άγχος και αϋπνία;

Εδώ τα υλικά κάποιου ξεχασιάρη (για "μπάφους", βέβαια). Και δυο σακουλάκια "χόρτο" από τα πολλά που έχω βρει.

Όμως, αρκετά είπαμε για το θέμα των φαρμάκων, γιατί όπως εικάζει ο Μπαλάνος, το ίδιο κάνω κι εγώ. Απλώς, ο καθένας επιλέγει την περιοχή των εικασιών του.[91]

 

ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ

Ενδιαφέρον έχει και μια άλλη πτυχή της υπόθεσης, εκείνη που αφορά την αξιοπιστία των εγγράφων που "κυκλοφορούν" στους ερευνητικούς κύκλους. Ξεδιπλώνεται παραστατικά η πορεία του αντίκτυπου που είχε ένα ζήτημα για το οποίο δικαιούμαι να έχω ισχυρή άποψη.

 

«Μετά από έρευνά μας  στη σπηλιά Νταβέλη βρήκαμε  μέσα σε μια αποθήκη εργατών κάποιες φωτοτυπίες  των διαταγών  και των σχεδίων  για τα έργα.  Όλες αυτές οι φωτοτυπίες, κατάλευκα χαρτιά σ' ένα μέρος, όπου δερμάτινα παπούτσια είχαν γίνει λίπασμα, ήταν φανερά πεταμένες πριν  −το περισσότερο−  δέκα μέρες».  (Βασίλης Λαμπρόπουλος, Πεντέλη: το μυστήριο της σπηλιάς Νταβέλη, ΕΒΔΟΜΗ,  9 Αυγούστου 1987,  σ. 40)

 

Εύλογο το συμπέρασμα. Και όμως δεν είναι σωστό! Στα μέσα Μαΐου 1987, κάποιοι παραβίασαν −την έως τότε κλειδωμένη− πόρτα του οικήματος και στις αρχές Ιουνίου (οι ίδιοι ή άλλοι) την αφαίρεσαν.

Η περί ης ο λόγος πόρτα κλειδωμένη, 5 μήνες πριν την πάρουν.

Τίποτε το περίεργο, ήταν μια καλή σιδερένια πόρτα και οι εργαζόμενοι στου Περράκη πολλές φορές είχαν πάρει διάφορα από το εγκαταλειμμένο εργοτάξιο, όπως έκαναν και άλλοι που διέθεταν ανάλογα μέσα. Η βροχή και το χιόνι, που επί χρόνια έμπαιναν απ' τα σπασμένα τζάμια, είχαν διαλύσει τα επί του πατώματος αλλά όχι και τις φωτοτυπίες που ήταν μέσα σε συρτάρι γραφείου, το οποίο δε βρεχόταν πολύ ευρισκόμενο στην απέναντι πλευρά του δωματίου. Όποιοι παραβίασαν την πόρτα, έψαξαν το γραφείο και σκόρπισαν τα χαρτιά γύρω· εκεί τα βρήκε πράγματι ο Λαμπρόπουλος (ή όποιος του τα έδωσε) λίγες ημέρες μετά, διότι στις 23 Μαΐου μάζεψα τα υπόλοιπα. (Σημειώνω πως ήταν «αδιαβάθμητα σχέδια για τους οχετούς κάτω απ' το δρόμο [βλ. εδώ, σημ. 46]. 22/2/82. Κάτοψη εκσκαφών ΙΙΙα, κ.λπ. Στερεότυπα του ΓΕΑ για αποστολή δοκιμίων μπετόν. Όλα της Αποθήκης Τ-Η ΕΔ»).

 

«Διασταυρώσαμε το γεγονός με άλλους ερευνητές και μας είπαν ότι σε κάθε επίσκεψή τους στη σπηλιά βρίσκουν, σχεδόν στα ίδια σημεία, καινούργιο υλικό  με σχεδιαγράμματα, παραγγελίες, κ.λπ.» (αυ., βλ. και Βασίλης Στάμος, Υπόγεια Αθήνα; Η Συνομωσία ενός μύθου, σ. 143)

 

Αν προηγουμένως είχαν απατηθεί λόγω συμπτώσεων, τώρα φαίνεται ότι νομιμοποιούνται να μιλούν για μηχανορραφία και χαλκευμένα στοιχεία. Γιατί πώς εμφανίζονταν καινούργια χαρτιά στη θέση των παλιών; Αυτή τη φορά τα πράγματα μιλούν μόνα τους.

Λάθος και πάλι· για τα  "καλούδια" αυτά, ο υπεύθυνος ήμουν εγώ. Τα σημεία ήταν δύο μέχρι το 1987[92]: το κύριο ήταν η μεγάλη στέρνα δίπλα στην εκκλησία, και το άλλο ήταν το πράσινο παράπηγμα του πρώτου εργοταξίου, που βρισκόταν 65 μέτρα έξω από τη Σπηλιά.[93]

 

Αριστερά, το βέλος δείχνει την εσωτερική γωνία της στέρνας όπου άφηνα το υλικό. Για να προστατεύονται τα χαρτιά από την υγρασία τα έβαζα μέσα σε μεταλλικό φαρμακείο (!) από το εργοτάξιο. Έχω την εντύπωση πως περιείχε ακόμη κάποια φάρμακα, οπότε πρέπει να περιλαμβάνονται στον κατάλογο του Μπαλάνου. Εκτός κι αν είναι παραμνησία, και το περιεχόμενο ήταν μόνο οξυζενέ, μερκουροχρώμ, κ.λπ. Δεξιά, το καλύβι (βλ. και πίσω όψη). Εδώ άφηνα τα χαρτιά τυλιγμένα σε πλαστική σακούλα μέσα σε τρύπα του από χάρμποτ τοίχου. (Στην ένθετη, πινακίδα που υπήρχε στον εξωτερικό τοίχο, δίπλα από την είσοδο, σουβενίρ από 1/9/79).

Σε κάθε επίσκεψή μου έλεγχα τα δύο αυτά σημεία, και όταν έπαιρναν τα χαρτιά, τα αντικαθιστούσα με ανάλογα από την παρακαταθήκη μου. Τα στοιχεία που προωθούσα με τον τρόπο αυτό −ελπίζοντας να πέσουν σε κατάλληλα χέρια, ώστε να αναχαιτιστεί η εκτροπή− ήταν αυθεντικά περισσεύματα από τη συγκομιδή μου, η οποία με τα χρόνια είχε αυξηθεί σε όγκο και σε πλούτο πληροφοριών.

Μπορούσε κανείς μελετώντας τα έγγραφα, να παρακολουθήσει τις φάσεις των έργων μία μία και να λύσει όλες τις απορίες που τυχόν θα είχαν δημιουργηθεί από την επιτόπια έρευνα. Μπορούσε ακόμη να προσεγγίσει αξιωματικούς, μηχανικούς, εργολάβους, προμηθευτές, εργάτες· όλοι με τα ονοματεπώνυμά τους και πάρα πολλοί και με τα τηλέφωνά τους! Εγώ δεν είχα πια άλλο ενδιαφέρον στο ζήτημα αυτό, και κάποια στιγμή θέλησα ν' απαλλαγώ από τα ντοκουμέντα, τα οποία ευρισκόμενα στο σπίτι μου μόνο σε από σπόντα μπελάδες μπορούσαν να με βάλουν (ήμουν ελαφρώς ύποπτος για άλλα ζητήματα, ενώ μοιραζόμουν το σπίτι με κάποιον που περιστασιακά "δεχόταν" επισκέψεις της ασφάλειας). Δεν ήθελα όμως, να χαθεί κόπος τόσων χρόνων. Γι' αυτό, αποφάσισα να τα δωρίσω στον Μπαλάνο, αφού αναγνώριζα πως ήταν ο "ηθικός αυτουργός", χάρις στον οποίον είχα ψυχαγωγηθεί με πλήθος ποικίλων εμπειριών που μου άφησαν τις ωραιότερες αναμνήσεις.

 

«Κάτω από συνθήκες που θύμιζαν κάπως αστυνομικό μυθιστόρημα, άγνωστο άτομο μου απέστειλε όλα τα στοιχεία των έργων από τις αρχές της δεκαετίας του '80». (Πέρα από το Αίνιγμα της Πεντέλης, σ. 153)

 

Ιδού πώς έγινε ακριβώς: επειδή δεν ήθελα να πέσουν σε χέρια άσχετων ή να διακινδυνεύσω ο ίδιος, ματαίωσα το αρχικό μου σχέδιο που ήταν να τα αφήσω κοντά στο γραφείο του και να του τηλεφωνήσω να τα παραλάβει, γιατί κατόπιν σχετικής αυτοψίας έκρινα πως η τοποθεσία δεν προσφερόταν.

Έτσι, σκέφτηκα να τα επιστρέψω στη Σπηλιά, κι αυτό έγινε στις 13/1/1987 το βράδυ, οπότε συσκεύασα επιτόπου το φάκελο μέσα σε φελιζόλ (από τη μόνωση των παραπηγμάτων) και τον έβαλα σε μαύρη σακούλα σκουπιδιών, για να προστατευτούν τα χαρτιά από την υγρασία. Κατόπιν τηλεφώνησα στον Μπαλάνο, ο οποίος (αφού πρώτα ρώτησε αν υπάρχει πρόσβαση για αυτοκίνητο) μ' ευχαρίστησε και μου είπε ότι θα στείλει κάποιον από τους συνεργάτες του για να τα παραλάβει. Δε βιάστηκαν όμως· τέσσερις ημέρες μετά, που ξαναπήγα στη Σπηλιά, τα χαρτιά ήταν εκεί! Κανονικά, από περιέργεια και μόνο, διακινδυνεύοντας ακόμη και φάρσα, έπρεπε να πάνε την ίδια νύχτα. Σου δίνουν στοιχεία για τη λύση του αινίγματος που σε απασχολεί, και αδρανείς; Προφανώς, συζήτησαν το θέμα και δεν ήταν σίγουροι αν έπρεπε να πάνε καν. Τέλος πάντων, εδέησαν να τα πάρουν κάποια στιγμή (μεταξύ 17 και 24/1/87).[94]

Τώρα ξέρουμε ένα από τους λόγους που τους έκαναν να διστάζουν:

 

«...το ανοίξαμε [το δέμα] με μύριες ειδικές προφυλάξεις, γιατί φοβόμασταν το ενδεχόμενο να πρόκειται για βόμβα». (αυ., σ. 154) [πάντως, η σακούλα είχε ανοιχτεί επιτόπου, γιατί βρήκα μικρό κομμάτι φελιζόλ.]

 

Και τι κατάλαβαν;

 

«Μάλιστα, κάποιοι είχαν βρει μετά από τηλεφωνική ειδοποίηση έναν τεράστιο φάκελο με όλα σχεδόν τα στοιχεία. Μέχρι και κατάλογο με τις υπερωρίες των εργατών.  Κι όλα αυτά το 1987.[95] Σαν μερικοί να θέλουν να διατηρηθεί αυτός ο μύθος και το ενδιαφέρον να είναι συγκεντρωμένο στη σπηλιά Νταβέλη». (Β. Λαμπρόπουλος, Πεντέλη: το μυστήριο της σπηλιάς Νταβέλη, ΕΒΔΟΜΗ,  9/8/87,  σ. 40)

 

Κανείς δεν πιστεύει την αλήθεια! Αντί να δεχτούν την απλούστατη εξήγηση όλων των ερωτημάτων που σχετίζονταν με τα έργα, υποψιάζονται προβοκατόρικη ανάμιξη μυστικών υπηρεσιών και καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το όλο θέμα της Σπηλιάς ήταν ένα προπέτασμα, ώστε οι άγνωστοι δράστες απερίσπαστοι και απαρατήρητοι να κάνουν ό,τι θέλουν σε κάποια άλλη τοποθεσία! Μ' αυτή την εσφαλμένη εκκίνηση, ιδού τα αποτελέσματα:

 

«Βέβαια, ας σημειώσουμε εδώ ότι, τα περισσότερα σχέδια ήταν άτοπα. Τα πλάτη και τα μήκη των στοών δεν ταίριαζαν στις φυσικές και ορατές αποστάσεις. Οι είσοδοι των στοών δείχνονται σ' άλλο σημείο, από εκεί που είναι στην πραγματικότητα». (αυ.)

 

Ήθελα να ήξερα πώς κατάφεραν να ταιριάξουν αυτή την ασυμφωνία με τη θεωρία τους. Αν κάποιοι ήθελαν να τους παραπληροφορήσουν, ήταν τόσο ανόητοι που να τους στείλουν απατηλά σχέδια, ώστε να γίνει αμέσως αντιληπτή η πρόθεση της εξαπάτησης; Αντί δηλαδή, ν' αναθεωρήσουν τις απόψεις τους με γνώμονα τις νέες πληροφορίες, προτίμησαν να τις ωθήσουν ακόμη παραπέρα. Αντί να καταλάβουν ότι τα σχέδια είχαν τροποποιηθεί (λόγω των προβλημάτων που αναφέραμε στο ειδικό κεφάλαιο Τα έργα ως αφετηρία), δεν ξεχώρισαν τα παλιά έργα από τα νέα και, προφανώς μην έχοντας παρατηρήσει τις δραματικές αλλοιώσεις που υπέστη η περιοχή, ουδέν κατόρθωσαν να εννοήσουν.

 

«Εδώ θα πρέπει να υιοθετήσουμε και να γράψουμε τη γνώμη των  περισσότερων ερευνητών. Απορρίπτουν τη φανερή άποψη ότι πρόκειται για στρατιωτικά έργα. (...) Εξάλλου, και η μορφή των έργων  δεν είναι τέτοια που θα ταίριαζε στο χαρακτηρισμό στρατιωτικά...» (αυ. σ. 39)

 

Δηλαδή, η πραγματικότητα οφείλει να συμμορφωθεί κατά τη θεωρία και όχι το αντίθετο! Φαντάζομαι πως αν παρουσιαζόμουν τότε και τους έλεγα τα όσα γράφω τώρα εδώ, μέσα σε τέτοιο κλίμα ήταν ικανοί να σκεφτούν: «Εντάξει, ας δεχτούμε τις καλές σου προθέσεις και ας πιστέψουμε τα όσα λες· όμως, δεν ήσουν παρά το ενεργούμενο σκοτεινών (ακόμη και απρόσωπων) δυνάμεων, που σε χρησιμοποίησαν εν αγνοία σου ώστε να ξεστρατίσουν τις έρευνες!» Συμφωνώ· δεν μπορούμε να αποκλείσουμε εκ προοιμίου τίποτε, αρκεί βέβαια να έχουμε όντως εξαντλήσει τις λιγότερο "απογειωμένες" εξηγήσεις. Δεν μπορώ, λοιπόν, να κάνω τίποτε περισσότερο απ' το να περιοριστώ στη δική μου εκδοχή: οι ενέργειές μου δεν είχαν σκοπό να παραπλανήσουν· αντίθετα, λόγω των πυκνών επισκέψεών μου στην περιοχή, αντιλαμβανόμουν πολλά και ήθελα να τραβήξω την προσοχή των ερευνητών προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις. Γιατί μπορεί στην αρχή να εύρισκα τα όσα φαντασιώδη λέγονταν για τα έργα της Σπηλιάς διασκεδαστικά (και διδακτικά), όμως αργότερα με στενοχωρούσαν. Για λόγους αρχής, δεν επιθυμούσα άμεση ανάμειξη, ούτε όμως να κρατήσω μόνο για τον εαυτό μου όσα είχα παρατηρήσει ή ανακαλύψει. Δυστυχώς, την έπαθα σαν κι αυτόν που δείχνει το φεγγάρι κι οι άλλοι κοιτάζουν το δάχτυλό του![96]

Βέβαια, από τότε πέρασαν πολλά χρόνια και οι πρώτες εκτιμήσεις ευτυχώς αναθεωρήθηκαν:

 

«Από τον πρωτότυπο χάρτη απουσιάζει μια μακρύτερη στοά, η πρώτη που συναντά κανείς σήμερα πηγαίνοντας στη Σπηλιά». (Πέρα από το Αίνιγμα της Πεντέλης, σ. 175-6)

«...φαίνεται να υπήρξαν κάποιες μεταγενέστερες αλλαγές από το αρχικό σχέδιο». (αυ. σ. 176)[97]

 

Όπως υποθέτω, μάλλον έχουν καταλήξει ότι πηγή των έγκυρων τελικά πληροφοριών  ήταν κάποιος εμπλεκόμενος στην υπόθεση, είτε άνθρωπος μιας εταιρείας είτε στρατιωτικός.[98] Όμως, να που υπήρχε και άλλη εκδοχή. 'Αλλωστε, δεν είχα βρει μόνο εγώ έγγραφα και σχέδια·[99] απλώς, το πλήθος των δικών μου εξηγείται εύκολα από την εκεί συχνή μου παρουσία.

Όμως και πάλι έμεινε αλώβητη η αρχική πεποίθηση ότι τα έργα δεν αποσκοπούσαν σε μια τυπική στρατιωτική εγκατάσταση αλλά σε κάτι περίεργο και μυστηριώδες. Και προστέθηκαν νέα αμφίβολης υπόστασης ευρήματα, όπως τα

 

«...τσιμεντένια "οδοντωτά" φράγματα [που] (...) δεν επιτρέπουν σε υλικό σώμα να κινηθεί στον άξονα της ευθείας του τούνελ, ενώ το τυχόν ωστικό κύμα θα έσπαζε και θα διαλυόταν σταδιακά πάνω τους». (αυ. σ. 172)

 

Χωρίς να έχω πια τα σχέδια που έδωσα στον Μπαλάνο (πού να φανταστώ ότι κάποτε θα έγραφα βιβλίο!), δεν μπορώ να έχω οριστική ιδίαν αντίληψη για τα «τριγωνικά φράγματα». Το βέβαιο είναι ότι τότε δεν είχα προσέξει τίποτε τέτοιο. Επειδή όμως κυκλοφορούν και σχέδια που σίγουρα δεν ήταν στην κατοχή μου, κρατώ μια επιφύλαξη. Η ένστασή μου στηρίζεται στο ότι η σήραγγα Ι φέρεται να έχει τα φράγματα σε τυφλό (και αφανές) της τμήμα, επομένως πώς θα μπορούσε να μπει κάποιο βλήμα και να κινηθεί στον άξονά της; Το σχεδιάγραμμα έχει απεικονιστεί πάνω στον τοπογραφικό χάρτη της περιοχής, κι έτσι οι υψομετρικές καμπύλες του λοφίσκου της λατύπης νότια του "πηγαδιού" [100] φαίνονται να τέμνουν κατά διαστήματα τη σήραγγα (βλ. κι εδώ). Αν είχαν μεσολαβήσει και κάποιες διαδοχικές φωτοτυπήσεις, δεν είναι δύσκολο να γίνει σύγχυση των γραμμών. Επιπλέον, οι σήραγγες δε θα έμοιαζαν με οδικές, θα περιείχαν κτιριακές εγκαταστάσεις, οπότε τι να τα κάνουν τα φράγματα;

Αλλά όπως και να 'χει, η μέριμνα για την προστασία των εγκαταστάσεων από πυρηνικά πλήγματα θεωρείται δεδομένη και συνάδει απόλυτα με το σκοπό του έργου.[101]

 

ΤΜΗΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

 


[77] Η συχνή παρουσία των προσκόπων είναι δεδομένη: «Πραγματικά, και τις Κυριακές ιδιαίτερα, πρόσκοποι, εκδρομείς κ.ά. επισκέπτονταν τη Σπηλιά...» (Πέρα από το Αίνιγμα της Πεντέλης, σ. 78). Παρά ταύτα, σήμερα (άγνωστο γιατί) άλλοι είναι βέβαιοι πως η επιγραφή ήταν έργο τοπογραφικού συνεργείου!

[78] Όταν λέμε ότι πηγαίνουν Πρόσκοποι στην Πεντέλη, εννοούμε και Ανιχνευτές αλλά και Λυκόπουλα που σημαδεύουν τις διαδρομές τους με σκόνη λουλάκι, και κάνουν ορισμένους απληροφόρητους να απορούν για τα σημάδια.

Τα πολλά σημάδια είναι όπως το απλό στο κέντρο. Όμως, φτιάχνουν και άλλα ανάλογα με τις ανάγκες.

Επίσης, λόγω της ηλικίας όπου ανθούν οι σκανταλιές (ως ενημερωμένοι για τα λεγόμενα μυστήρια της Πεντέλης) δεν αποκλείεται να έχουν σκαρώσει κάποια φάρσα. Χαρακτηριστικό του πνεύματος (ειδικά της πρώιμης εποχής) είναι σημείωμα που είχαν αφήσει στις 8/5/82 για την επόμενη ομάδα: «Προσανατολιστείτε ως προς την κατασκήνωση, το ραντάρ στο βουνό και τα παράξενα κραυγάζοντα όντα».

[79] Όποιος επιμένει να το πιστεύει αυτό, καλύτερα να μην ξαναμπεί στο μετρό.

[80] Απεναντίας, αυτές οι σφήνες για τον Τριανταφύλλη είναι μεν ολόγερες (έχει δίκιο), αλλά απορεί πώς γίνεται αυτό όταν έχουν διαλυθεί από την οξείδωση τα χοντρά μέταλλα που ακουμπούν πάνω τους.

(βλ. http://www.johnniebegood.gr/book/xyla.htm και http://pentelikon.blogspot.com/2007/04/blog-post_4865.html)

Όμως, στην αποσύνθεση των οργανικών υλικών πέραν της παρουσίας οξυγόνου και νερού είναι αναγκαίοι και κατά περίπτωση μικροοργανισμοί. Αν δεν υπάρχουν σαπροφυτικοί μύκητες και βακτήρια ή αν τα ξύλα είναι εμβαπτισμένα σε προστατευτικές χημικές ουσίες, η απλή διαβροχή των σφηνών μέσα στις σήραγγες δεν αρκεί. Αν ήταν τόσο εύκολο, η τακτική να βάζουμε τα εργαλεία στο νερό για να φουσκώσει το στειλιάρι και να μην "παίζει", θα το κατέστρεφε.

Με την ευκαιρία, να πούμε πως έχουμε δύο είδη σαπισμένου ξύλου: «Τα μανιτάρια που είναι υπεύθυνα για τη λευκή σαπίλα καταστρέφουν όλα τα συστατικά του ξύλου (λιγνίνη, κυτταρίνη, ημικυτταρίνες) και το ξύλο παίρνει ασπρουδερό χρώμα, γίνεται μαλακό σαν σφουγγάρι. Ενώ στη φαιά σαπίλα καταστρέφονται μόνο οι κυτταρίνες και οι ημικυτταρίνες, και μένει άθικτη η λιγνίνη. Επειδή όμως η λιγνίνη αποτελεί το σκελετό των κυττάρων, το σαπισμένο ξύλο δε χάνει το σχήμα του, είναι όμως σαν καρβουνιασμένο και τρίβεται εύκολα». (Δ. Κελτεμλίδης, Τα μανιτάρια του βουνού και του κάμπου, σ. 162)

Όσο για επί 30ετία καλώς διατηρημένα χαρτιά, δεν έχουμε μόνο στις σήραγγες αλλά και στο τοιχίο που στηρίζει από τα βορειοδυτικά τις στέρνες, λίγα μέτρα από την είσοδο της Σπηλιάς.

[81] Σε μια επιμήκη μεταλλική κατασκευή (π.χ. ένα πλοίο) ένας επιπρόσθετος παράγοντας είναι η ηλεκτροχημική διάβρωση. Η ελάχιστη διαφορά δυναμικού μεταξύ των δύο άκρων αρκεί για να μεταφέρει ηλεκτρόνια από το ένα άκρο στο άλλο, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλη διαφορά φθοράς μεταξύ τους. Δεν ξέρω αν και πόσο συμβάλλει το φαινόμενο αυτό στα παρατηρούμενα της σήραγγας Ι.

Όπως και να 'χει, η απουσία οποιασδήποτε επικάλυψης των πλαισίων και η επί δεκαετίες φυσική φθορά τους  πρακτικά έχουν καταργήσει την υποστήριξη. Οι μετακινήσεις (ερπυσμός) της περιβάλλουσας βραχόμαζας κάποια στιγμή θα οδηγήσουν σε παραμορφώσεις και σε ξαφνικές καταρρεύσεις.

[προσθήκη - 20/11/11] Είναι καταπληκτικές οι συνέπειες της οικονομικής κρίσης, και της συνακόλουθης αναδουλειάς, για τις σήραγγες: από τα μέσα Σεπτεμβρίου 2011 ο άνθρωπος που βρίσκεται πίσω από κάθε βρομοδουλειά στην Πεντέλη (λατόμηση [βλ. εδώ, σημ. 28], μπάζα [βλ. εδώ, σημ. 43], σκουπίδια [π.χ. βλ. εδώ]) άρχισε να ξηλώνει την προσωρινή υποστήριξη για να πουλήσει το σίδερο! Ναι, από τον Φεβρουάριο του 1983 που τοποθετήθηκε το τελευταίο πλαίσιο απαιτήθηκαν 28 χρόνια και 7 μήνες για να το δούμε κι αυτό. Πολλές δεκάδες τόνοι σκραπ προς 0,15 - 0,20 ευρώ το κιλό έκαναν την επιχείρηση ελκυστικότατη. Τα παρεπόμενα αυτής της ενέργειας θα είναι δύο: πρώτον, να κινδυνεύουν θανάσιμα οι ανίδεοι επισκέπτες από τις καταρρεύσεις (που ήδη ξεκίνησαν), και δεύτερον, να προστεθεί ένα νέο κεφάλαιο στην παραμυθολογία ("ποιοι και γιατί αφαίρεσαν τα σίδερα, και πού τα πήγαν;"), κι όποιος αντέξει.

(Φωτο από τη σήραγγα Ι). Το φορτηγό και ο φορτωτής που απασχολήθηκαν στο έργο. Το τρίτο μηχάνημα (κομπρεσέρ-κουβάς) προοριζόταν για θραύση του τοιχίου, όμως η μέθοδος κρίθηκε ασύμφορη και τελικά δε χρησιμοποιήθηκε. Έτσι, απλώς ο φορτωτής σε πρώτη φάση "ξερίζωσε" τα πλαίσια από τις βάσεις τους, και σε δεύτερη φάση έκοψαν με εργαλείο οξυγόνου το τμήμα των βάσεων που εξείχε από το τοιχίο.

Στιγμιότυπο από την πρώτη φάση, με τις μάζες του μπετόν να κρέμονται, μέχρι να πέσουν!

Πριν και μετά την πρώτη μεγάλη κατάρρευση. (Υπενθυμίζω ότι το μπετόν είχε πρεσαριστεί πίσω από την υποστήριξη στα σημεία όπου οι μηχανικοί έκριναν πως υπήρχε σοβαρός κίνδυνος κατάρρευσης).

Φωτο από τη σήραγγα ΙΙΙ. Κι ο φορτωτής κρυμμένος λίγα μέτρα έξω από την παλιά πύλη της περίφραξης.

[προσθήκη] Ενάμιση χρόνο αργότερα (Μάιος 2013) ήρθε η σειρά και για την αφαίρεση της υποστήριξης από την μπούκα της στοάς ΦΙΙ. Όμως, τα ίχνη δείχνουν ότι κάποιος τους σταμάτησε ξαφνικά. Η συνέχεια προσεχώς.

Προ και μετά.

[82] Ειδικά τα πικούνια (βαρύ λαξευτικό εργαλείο), στη χειρότερη περίπτωση, κάτω από ένα επιφανειακό στρώμα οξείδωσης που μπορεί να αφαιρεθεί σαν φύλλο, διατηρούν άθικτη τη σκληρότητα και την κοπτική τους ικανότητα (όπως απέδειξαν διάφορες δοκιμές από διάφορους).

[83] Είναι εύκολο να διακρίνει κανείς τα περισσότερα από αυτά τα σημεία, αφού ανάμεσα στις λαμαρίνες έχουν σφηνώσει ξύλα, πανιά ή χαρτιά για να εμποδίσουν την εκροή του τσιμέντου.

Είτε πίσω από τα πλαίσια της σήραγγας Ι υπήρχε μεγάλο σπηλαίωμα είτε έκαναν λάθος κατεύθυνσης κατά τη διάνοιξη στο σημείο όπου η σήραγγα έπρεπε να στρίψει δεξιά. Καλούπωσαν κι έριξαν πολύ τσιμέντο, όμως δεν πρόλαβαν να ολοκληρώσουν το "μπάλωμα". (Επειδή στα τελευταία μέτρα η σήραγγα Ι δε στηρίζεται πουθενά, το σημείο έχει προτεραιότητα στις αναμενόμενες καταρρεύσεις. Προσοχή, λοιπόν).

Μετά την αφαίρεση της προσωρινής υποστήριξης (βλ. εδώ), ιδού ολόκληρο το μπλοκ (για μέτρο σύγκρισης, το πρασινωπό ορθογώνιο στη βάση του τσιμέντου είναι 18λιτρο μπιτόνι λαδιού).

Όποιος θέλει περισσότερες τεχνικές λεπτομέρειες περί διανοίξεως σηράγγων, ή τεκμηρίωση των όσων είπαμε, ας μελετήσει εδώ:

http://www.civ.uth.gr/lessons/52%5Ckephalaio_9.pdf

και ειδικότερα για τα πλαίσια της προσωρινής υποστήριξης εδώ:

http://tunnelling.metal.ntua.gr/downloads/post-grad_files/32b.pdf

[84] Στην κορυφή μεταξύ των πλαισίων 9 και 10 της ίδιας σήραγγας υπάρχει ένα τετράγωνο ακάλυπτο. Το ότι υπήρχαν λαμαρίνες που αφαιρέθηκαν φαίνεται από τμήμα τσιμέντου που είχε καλουπωθεί με λαμαρίνα. Ίσως, λοιπόν, να υπήρχε ανησυχία για τα φορτία που δεχόταν η οροφή της σήραγγας.

Το βέλος δείχνει το τσιμέντο με το σχήμα της πτυχωμένης λαμαρίνας που δεν υπάρχει.

[προσθήκη] Μετά την αφαίρεση της υποστήριξης (Σεπτέμβριος - Νοέμβριος 2011) επιβεβαιώθηκε πως ακριβώς σε αυτά τα σημεία το πέτρωμα ήταν εντελώς σαθρό.

[85] Όπως είδαμε στο προηγούμενο κεφάλαιο, οι εργασίες είχαν αρχίσει 1-2 χρόνια νωρίτερα.

[86] Που φυσικά μπορούσαν να αποδοθούν σε κατά περίπτωση διαφορετικά αίτια, αλλά για τα περισσότερα αρκούσε η κορεσμένη από υγρασία ατμόσφαιρα.

[87] Εξαιρετικά χαμηλές συχνότητες.

[88] Βλ. Πέρα από το Αίνιγμα της Πεντέλης, σ. 200-4.

[89] Αναγράφω όσες λεπτομέρειες είχα σημειώσει, ώστε να είναι δυνατός ο έλεγχος της ταυτότητάς τους: Risordan, 2 μπουκαλάκια γεμάτα σχεδόν και χάπια χυμένα γύρω. Το ένα Παρτ. 8209 67, λήξη 9/87, και το άλλο Παρτ. 821043, λήξη 10/87. Ένα σπρέι Becotide, λήξη 10/85, κι ένα αμερικάνικο κολλύριο Septobore. Ένα καρτελάκι από Tryptizol 25 mg μισοάδειο (αντικαταθλιπτικό) κι ένα Sparine/Wyeth 25 mg (Promazine HCI, αντιψυχωτικό μεν αλλά χορηγείται περισσότερο για τον έλεγχο άγχους και νευρικότητας) lot 18111963, exp. 9/84. Θα άξιζε να ερευνηθεί αν κάποιο αγοράστηκε μετά την παύση των εργασιών (Μάρτιος '83).

Τα σκορπισμένα χάπια έδειχναν ότι δεν ήμουν ο πρώτος που βρήκε τα φάρμακα. Αυτό αποδεικνύεται πια, αφού ο κατάλογος φαρμάκων του Μπαλάνου περιλαμβάνει περισσότερα από όσα είδα. Όμως, να προσθέσω ότι δεν αναφέρει το Risordan (υπογλώσσιο νιτρώδες για τη στηθάγχη) και το Becotide (για το βρογχικό άσθμα).

[90] Ή έρχονται για την ανάνηψή τους, γι' αυτό και τόσα μισογεμάτα κουτιά φρουτοχυμών στην περιοχή.

[91] Όμως να σημειώσουμε πως από την εύρεση μερικών φαρμάκων, τώρα κυκλοφορεί ευρέως ως "επιβεβαιωμένο" ότι πολλοί εργάτες πέθαναν από καρκίνο, πράγμα δηλαδή που ουδέποτε είπε ή άφησε να εννοηθεί ο Μπαλάνος.

(βλ. http://www.betsis.net/ancienthellas/misterigreece/penteli/penteli.html)

[92] Στη συνέχεια, άφηνα ανάλογα στοιχεία στο σπηλαιώδη χώρο κάτω από τον τεράστιο ογκόλιθο που βρίσκεται αριστερά μας, όπως προσπερνάμε το "πηγάδι" για να πάμε προς Σπηλιά (το τέμαχος 17, βλ. κάτοψη λατομείων Λ1 και Λ2, Μ. Κορρέ, Από την Πεντέλη στον Παρθενώνα, σ. 80-1, σχ. 12). Μάλιστα, την άνοιξη και το φθινόπωρο του 1991 συγκέντρωσα εκεί και όσα φάρμακα υπήρχαν διασκορπισμένα στην περιοχή (κάποιοι έκαψαν την πρώτη "φουρνιά" στα τέλη Σεπτεμβρίου), όπως το βρογχοδιασταλτικό εισπνεόμενο Aerolin (αερόλυμα salbutamol), (βλ. Πέρα από το Αίνιγμα της Πεντέλης, σ. 204), που βρισκόταν στις 28/9/91 στην άκρη του δρόμου κατηφορίζοντας μετά το "πηγάδι", προφανώς πεταμένο από παράθυρο αυτοκινήτου.

   

Αριστερά, ο βράχος. Στη μέση, η είσοδος για τη σπηλιά που σχηματίζει από την άλλη του πλευρά. Δεξιά, το βέλος δείχνει το σημείο όπου άφηνα τα στοιχεία. Ομολογώ πως το είχα δυσκολέψει πολύ, αλλά προορίζονταν για αληθινούς "ψαξιματίες".

[93] Μέχρι τις αρχές Ιουλίου 1988. Δράστες οι του Περράκη, οι οποίοι το διέλυσαν για να πάρουν την ξυλεία.

Τα απομεινάρια αυτά, τα πήραν οι ίδιοι στις 6/9/88.

[94] Δυστυχώς ο Τάσος Ιωακείμ, που πήγε και πήρε το φάκελο, δε ζει πια, και δε θ' ακούσω ποτέ από τη μεριά του τις μικρές λεπτομέρειες που μας συνδέουν. Υποθέτω πως αυτός θα θυμόταν ότι ο φάκελος δεν ήταν «θαμμένος» (βλ. Πέρα από το Αίνιγμα της Πεντέλης, σ. 153-4), αλλά χωμένος κάτω από το παλιό πράσινο παράπηγμα, δεξιά της πόρτας, δίπλα σ' ένα φτυάρι (βλ. φωτο).

Τότε ήταν που έκαψα ό,τι έγγραφο θεώρησα ότι δε θα ενδιέφερε τον Μπαλάνο, πράξη για την οποία κατόπιν πολλάκις μετάνιωσα. Εκτός από το δικό μου τοπογραφικό των έργων (ενημερωμένο μέχρι τον Αύγουστο 1980), μεταξύ τους ήταν και διάφορα έγγραφα των παλαιών λατομείων, όπως οι καταστάσεις εργασίας. (Για ορισμένα, όπως το χαρτί της Εδαφομηχανικής, δε θυμάμαι αν τα έκαψα ή τα έβαλα στο φάκελο).  Ήταν ευτύχημα που δεν έκανα το ίδιο με τις φωτογραφίες και τις σημειώσεις μου, αλλά τις κλείδωσα σε μεταλλικό κουτί που έφτιαξα επί τούτου και το έδωσα να μου το φυλάξει κάποιος που δε γνώριζε τίποτε για όλα αυτά. (Επαναλαμβάνω: αυτές οι υπερβολικές προφυλάξεις δεν είχαν να κάνουν με την πεντελική μου ανάμειξη αλλά με άσχετη υπόθεση).

Το περίφημο κουτί μου. (Για όσους εντρυφούν σε σημαδιακές συμπτώσεις, ο άνθρωπος που έβαψε αυτό το κουτί κάηκε λίγο μετά σε πυρκαγιά της βιοτεχνίας του, ενώ το επώνυμό του ήταν ίδιο με των γνωστών αδελφών της 17Ν).

[95] Βέβαια, χωρίς να το γνωρίζω τότε, το 1987 συνέπεσε με την απόφαση για τη συνέχιση των έργων.

[96] Μέσα στο φάκελο που έδωσα στον Μπαλάνο, είχα συμπεριλάβει κι ένα δικό μου τετράστιχο ως αποδεικτικό μπιλιέτο (αφού μόνο ο κάτοχος του φακέλου μπορούσε να ξέρει την προσάρτησή του):

ΔΟΛΙΕ ΝΤΑΒΕΛΗ ΛΗΣΤΑΡΧΕ

ΤΙ ΣΟΥ 'ΜΕΛΛΕ ΝΑ ΠΑΘΕΙΣ

ΑΠ' ΤΙΣ ΚΟΝΣΌΛΕΣ ΤΟΥ ΑΚΕΠ

ΤΟ ΑΝΤΡΟ ΣΟΥ ΝΑ ΧΑΣΕΙΣ!

Στις 20 Μαρτίου 1982, το είχα γράψει μέσα στο παλιό παράπηγμα, όπως και μέσα σε οίκημα του νέου εργοταξίου (εκεί όμως αντί να γράψω «ΤΟΥ ΑΚΕΠ», είχα γράψει «ΤΩΝ ΡΑΝΤΑΡ»), και έφερε τις "υπογραφές" «Κακαράπης - Μπιμπίσης - Κίτσος». Το πρώτο όνομα ήταν παρατσούκλι του Μπελούλια, υπαρχηγού του Νταβέλη. Το δεύτερο ανήκε στο ληστή που πράγματι είχε σχέση (όχι ερωτική, βέβαια) με τη Δούκισσα της Πλακεντίας, αλλά λημέριαζε στον Υμηττό (βλ. κεφ. Και το όνομα αυτού... Νταβέλης). Για το τελευταίο όνομα να πούμε ότι δεν έχει καμία σχέση με τη Σπηλιά (εφόσον οι ίδιοι λόγοι που αποκλείουν τον Νταβέλη ισχύουν και για όποιον άλλο ληστή). Υπήρχε πράγματι δράση του Κίτσου Νιβίτσα στα Μεσόγεια της Αττικής, και υπάρχει "δική" του σπηλιά στην Καμάριζα Λαυρίου.

(βλ. http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=9866).

Το γιατί πρόσθεσα το όνομά του είναι μια άλλη ιστορία, που ίσως να πούμε κάποτε. Αρκεί τώρα να σημειώσω πως ήταν ένα είδος copyright.

Το ποίημα δεν ενόχλησε τους εργαζόμενους. Μάλιστα, την περίοδο των Ελληνικών Τεχνικών Έργων (1982-3) οι εργάτες κρεμούσαν πάνω του τα ρούχα τους! Επί 5 χρόνια, πρέπει να το διάβασαν εκατοντάδες επισκέπτες (κάποιοι το κατέστρεψαν σκίζοντας τον από χάρμποτ τοίχο στις 14/2/87). Είχα δώσει δηλαδή την απάντηση για τη φύση των έργων, αλλά ουδείς την πίστεψε! Ήταν κυριολεκτικά μασημένη τροφή, αλλά προφανώς τον καιρό εκείνο θεωρήθηκε προσπάθεια εξαπάτησης ή, έστω, αστείο κάποιου που δεν ήταν καλά μπασμένος σ' αυτά τα θέματα και ως εκ τούτου περιορισμένης εμβέλειας.

Να προσθέσω ότι παρά τις 4 μετακομίσεις που μεσολάβησαν, έχω ακόμη στο συρτάρι μου το προαναφερθέν ημερολόγιο, σελίδες του οποίου δημοσιεύονται στο Πέρα από το Αίνιγμα της Πεντέλης (στη σ. 144 οι 9, 10, 13, 16, 17 και 29/3/1982, δηλαδή όσες επέλεξε ο Μπαλάνος από αυτές που έκοψα και έβαλα στο φάκελο,  από  9/3 ως 8/4, αφού στο υπόλοιπο ημερολόγιο δεν είχε τίποτε το ενδιαφέρον).

Ανοιχτό το ημερολόγιο στο σημείο όπου έσκισα τις 31 σελίδες. Η "πρόσληψη" που αναγράφεται στις 8/4/82, μάλλον αναφέρεται στην πρόσληψη εκείνου που ενημέρωνε το ημερολόγιο. (Αν κάποιοι παρατηρητικοί και καχύποπτοι υποπτευθούν σβησίματα, πράγματι έσβησα ορισμένες δικές μου σημειώσεις, αφού χρησιμοποίησα το υπόλοιπο ημερολόγιο στο γραφείο μου).

[97] Ως ένδειξη προσαρτά την υποσημείωση: «Στο σχεδιάγραμμα αναγράφεται ότι "η οριστική θέση και μορφή θα οριστεί κατά την κατασκευή"» (αυ. σ. 176). Διορθώνω: αυτή η επισήμανση δεν αναφερόταν στις σήραγγες αλλά μόνο στον «πτερυγότοιχο» (τοίχο αντιστήριξης που εγκιβωτίζει επίχωση), σε τμήμα δηλαδή της εξωτερικής κατασκευής που θα περιέκλειε τις εισόδους των σηράγγων ΙΙΙ και ΙΙ (και θα σκεπαζόταν κατόπιν με χώμα).

[98] Έτσι εξηγείται και το πέρασμα στο άλλο άκρο, ότι δηλαδή έχουν κατασκευαστεί οι σήραγγες Ι και IV, αλλά είναι αφανείς!

Αλλά μου έχει ξανασυμβεί. Στις 22/4/93 συναντήθηκα τυχαία με τον Μ. Κορρέ, που ήρθε στη Σπηλιά για να ξεναγήσει τους Φίλους του Μουσείου. Είπα κι εγώ ορισμένες πληροφορίες για το ιστορικό των έργων, οπότε κάποιοι μετά  ρώτησαν αν είμαι στρατιωτικός.

[99] Φαίνεται ότι μόνο εγώ δεν έχω πια σχέδια! Βλ. Μάκη Νοδάρου, Το Αίνιγμα της σπηλιάς του Νταβέλη στην Πεντέλη, Ανεξήγητο, τ. 30, σ. 17, Φεβρ. 1987, και Ε. Ζήση, Τα μυστήρια της Πεντέλης, σ. 108. Επίσης, Ανάλυση σε δεύτερο επίπεδο,

http://www.iranon.gr/PENTELI/PENTELI6TEXT.htm#

Αλλά μάλλον τα σχέδια διανέμονταν ευρέως, γιατί γνωρίζω και άτομα που τα έχουν χωρίς να ανήκουν στο χώρο των ερευνητών (ούτε, φυσικά, στο χώρο των στρατιωτικών). Μετανιώνω τώρα, επειδή το 1999 κάποιος μού πρότεινε να μου δώσει τα σχέδια που κατείχε, κι εγώ αρνήθηκα μη βρίσκοντας σε τι θα μου χρησίμευαν. Κι έκανα την επιπλέον κουταμάρα να μη ρωτήσω ποιας περιόδου ήταν τα σχέδια. Γιατί αν ανήκαν στη φάση των Ελληνικών Τεχνικών Έργων (ή και των Δομικών Έργων!) θα ήθελα οπωσδήποτε να τους ρίξω μια ματιά, αφού κυκλοφορούν σχέδια μόνο από την περίοδο Σαραντόπουλου.

[100] Βλ. κάτοψη λατομείου Σπηλιάς (Μ. Κορρέ, Από την Πεντέλη στον Παρθενώνα, σ. 80-1, αρ. 4΄)

[101] «Είχαμε δει ότι οι τεχνικές μελέτες προέβλεπαν μια αντοχή στα τούνελ χιλιάδων τόνων ανά τετραγωνικό εκατοστό...» (Πέρα από το Αίνιγμα της Πεντέλης, σ.171). Μάλλον χιλιάδων κιλών (τόνων) ανά τετραγωνικό εκατοστό. Γιατί την προστασία από πυρηνικό πλήγμα προφανώς θα την έδιναν τα δεκάδες μέτρα υπερκείμενου πετρώματος παρά το μικρού πάχους μπετόν αρμέ. 'Αλλωστε, πολλά από τα κυβικά δοκίμια μπετόν που έπαιρναν από το σκυρόδεμα της προμηθεύτριας εταιρείας δεν στάλθηκαν καν στα αρμόδια εργαστήρια (θα υπήρχε εμπιστοσύνη). Στις 15/12/84 είδα κάμποσα πεταμένα γύρω από το εργοτάξιο. Στις 13/9/88 μέτρησα όσα απέμεναν και ήταν 15. Οι δε αντοχές τους σε θλίψη, κρούση, κ.λπ. δε διέφεραν πολύ από εκείνες που απαιτούνται για το σκελετό μιας πολυκατοικίας.

Ένα από τα 15 δοκίμια των τυπικών διαστάσεων 20 × 20 × 20 εκατοστά.

 

ΤΜΗΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ